тпос намыт урыл
Ань лнэ трмувт хталыт такем молях мингыт, нмхотталь ат лымгын. Тл вылмахтыглы, аквты щс та холыгпи. Ущты тӯя плаг лыс, хнтмынт таквсыиг мтум. Ущты таквсы лыс, хнтмынт тл котильн ёхтум. Пс мньщит тлы тпосыт тлыг ловиньтасаныл. Тлы трвитыӈ лыс, тлы тпосыт сака ащирмаӈыт лсыт, св ульйив сгруӈкв рыс.
Щнюм пустгыл лмт свсыр потыр нумн потыртлас. Тахольтыл потранэ ёл-хассанум, ань тва порат хӯнтллыглыянум. Аквнакт мн тпос намыт урыл потыртасмн:
– Щня, тлы тпосыт урыл хумыс лвгын?
– Вти хтал тпос лщал н акв псса пя тох мовал нтытэ, та ӣтимлы. Акв псса пятэ – холытан. Кит хтал нты. Псса пя нтнэ тпос – ноябрь.
– Акв пятэ туп нтытэ?
– Акватэ туп нтытэ. Вти хтал – псса пя нтнэ тпос.
– Ос та тулвланэ, тай ос?
– Тай тох та хультгыт.
– Тох та хульты?
– А-а, мт щёс с ущ. Псса пя нтнэ тпосыг, лвъныл – ноябрь. Декабрь – вт сграпнал саквалан тпос. Сграпыл ульйив сгргыт, вт сграпнал сакватгыт.
– Такем та ащирмаӈ?
– Ос кр ат ньщгыт.
– Ос ащирмаӈ, ксыӈ хōтал ульйив та сгри.
– Ксыӈ хтал рас, хоса рас, тыкем патытт, май, щёвалн тӯщтавет. Халталгыт.
– Ксыӈ хтал сграпнал сакваты?
– Ксыӈ хтал сграпнал сакваты, вт сграпнал саквалан тпост. Ульйив сартнэ кр ат ньщи: сграпыл охсты, халыты. Ощща таргытыл та сгри, осыӈ тарыг ат врми.
Аквпис та сгранты ксыӈ хтал. Кр тл: нас охстытэ, тувыл халытыянэ. Вт сграпнал та сакваты.
Псса пя нтнэ тпос, акв тпосэ - вт сграпнал саквалан тпос. Та юи-пал тпос ос матыр нампа – хот-ёрувласлум. Пс мхум тащир та лсыт. Ульйив сартнэ кр тим. тэ тамле кр, тэ маныр.
– Ктыӈкр с ат ньщи?
– с ат ньщи. Ань тай ульйӣв сартнэ мссынал молях. Ульйив сартнэ мссынал ллюмтлгыт, матсомит та сартлыгтгыт.
– Пс тай тамле ктыӈ крыл минувет с хот-щгтнувыт, лвнувыт: «Кӯстыр».
– А-а, кӯстырнув. Пс утыт ульйив сартын кр ат ньщгыт. Туп щёвалыӈыт. Коланыл мнит, май. Лвгыт, мн кол сыс колув яныт колыт, щёвалаӈыт тувыл. Мт-мт мт посым нас пйтахты. Щёвал тӯщтгыт, уля нлме кон хосыгхаты.
– Ос щёвалэ харыглы нумын с матыр лап-пулуптанут ньщи?
– Лап-пантытэ. Пулп юи-плт сс пулп врнт, тув пулпасаптытэ. Коны-пл ос тамле мат с пум хӯрыг ман матыр, сйт таляхн нгим лы с тув пинумтаве.
– Тай хотмус лваве?
– А-а. Щёвал пулп. Кӯщта ква мйтыӈ, ань сс пулпе юи-плыл пухмамтэ, пулпе ёл-рагатам, нх-плайиме. Я-ты, колэ л ты лумщувес. Маныр тыяныт вгыл смыл посым пйтахты? Тув хйтсум – ань сс пулп ращн рагатам – ты тве, щёвал сӯнтэ смлыг восыйӣме. Пыге юн пат ханы.
– Такви юн тим?
– Такви ульйив сгрынт нӈки лыннув. Пвыл выл акваг ультэмыг щарим лыс. Тсам йӣвыт щар самт ллянтгыт, тотнув сгри.
Тох та пс мхманув лсыт, талавн ащирманыл ат пилсыт. Мн лвв ащирм.
Анна АЛГАДЬЕВА






