Шуши мирев вәԯупсы - Жизнь хантыйского народа

Тәняӆ товийн ай кєр тыӆӑщ 23-мит хӑтӑӆн Сәрханӆ район Русскинской кәртӑн кашӑӊ тӑӆ мӑр ӆэщӑтты шуши мирӑт «Вўӆєӊ, вой па хўӆ веӆпӑс ёх» мӑӊхӑтӆ тәп и хӑтӆ мӑнӑс. Щи пурайн ма ищиты нємасыя рәпатам щирн айкеӆ ӑкӑтты щив ӊхсум. 

Имуӆтыйн кәртӑӊ хӑр кўтупн кат­ра вўшӑт эвӑӆт ма вәйт­ты хӑнты хә пиӆа и­ха вәйтантсумн па кўтємн мсыева м хўв путрє­мӑсман. Тӑм вәнӆат хӑн­нєхә 2000-мит оӆӑтн Рус­скинской кәртӑӊ кўтуп ӑшколайн вәншӑка вум хӑнты пухӑт вәнӆтӑс, муй щирн вўӆэт тӑйты па ӆа­вӑӆты вәӆты щирн рӑхӆ.
Щи киньща ма ӆўвеӆ нємасыя путӑртты хущты питсєм:

Щимӑщ нєм вәйтантупсы тӑйс, мӑта ут вотас тыӆӑщ 13-мит хӑтӆӑн Ёмвошн «Ӆыӆӑӊ союм» няврємӑт арсыр шуши мир вєрӑта вәнӆтӑты тӑхийн ӆэщӑтман вәс. 

Вәйтантупсы тәты нє Светлана Конева вўща вєрӑс:

Мӑнум оӆ юхи хӑщум тыӆӑщн Ёмвошн «Ӆыӆӑӊ союм» тӑхийн әмӑщ вәйтантупсы вєрӑнтсы. Щит «И рат хăр ёх» вєр щирн Сўмӑтвош эвӑӆт юхтум Решетниковӑт хоттєӆ ёх пиӆа вәйтантыйӆты щир вәс. Вошӑӊ па мойӊ мир ӑктӑщсӑт, ӆәӆн хәӆӑнтты, хутыса тӑм хоттєӆ хуятӑт вәсӑт, муйсӑр әмӑщ па мосты вєрӑт рәт мўвеӆ пӑта вєрсӑт. 

Ас хӑӆты тыӆӑщ 21-мит хӑтӆӑн Любовь Кузьмовна Тарлина 75 оӆа йис. Ӆўв пиӆэӆа ма ван хӑтӆуп тыӆӑщ 2024-мит оӆн Сәрханӆ вош пўӊӑӆн Барсово кәрт «Валикас» нємпи рўтьщӑты тӑхийн имет ёнтӑсты хӑрн вәтаӊа йисум па ӆўв вәӆупсэӆ оӆӑӊӑн иньщӑссєм.

Тӑм хӑнты ими Ниж­невартовской район Комсомольск кәртӑн сєма питӑс. Ащеӆ Кузьма Афанасьевич Манин хўӆ па вой веӆпӑсӆӑс, ӑӊ­кеӆ Фёкла Яковлевна Каткалева ӆўвеӆа нётӑс па хот рәпата вєрӑс. Ӆыв щемьяеӆн хәӆум эви вәс: Елизавета, Нина па Любовь. 

Ас хӑӆты тыӆӑщ 16-мит хӑтӆӑн хӑнты нє Гали­на Михайловна Молданова 75 оӆа йис. Ӆўв 32 оӆ мӑр Нуви сӑӊхум район Ваньща­вӑт кәртӑн няврємӑт хӑтӆ мӑр тӑйты хотн кәща нєӊа рәпитӑс.

Галина Михайловна Сўмӑтвош районӑн Щуиӆ ай кәртӑн вән хӑнты семьяйн 1951-мит оӆн сєма питӑс. Ӑӊкеӆ Мария Ивановна (эви опращ нємӆ Молданова) Ваньщавӑт кәртӑн єнмӑс. Ащеӆ – Михаил Семёно­вич Куриков – вой па хўӆ веӆпӑсӆӑты хәя вәс. 

Ёмвошн ван хăтӆуп тыӆӑщн 9-мит хӑтӑӆн йис пурмӑсӑт шави­ты «Торум Маа» музей хущи «История Юва­на Бороды» ванӆ­тупсы вәс. Щит ву­хаӆь ики Иван Ильич Куриков оӆӑӊӑн ӆэ­щӑтса.

Сыр-сыр хурӑт, пур­мӑсӑт па йис ки­никайт тӑм ванӆтуп­сы ӆэщӑтты щира «От­ражение» йис пурмӑсӑт шавиты центр тӑхийн рә­питты нєӊӑт тәсӑт. Щи тӑ­хи Талинка вошн Советс­кой район хущи вәӆ. Тӑм пурмӑсӑт Иван Ильич эвеӆн  Анисья Ивановнайн тӑм тӑхия ипўша щира шави­ты мӑсӆэ.

Ай кєр тыӆӑщ тыӆӑщн Касум вош эвӑӆт Андрей Савватеевич па Павла Михайловна Каневӊӑн вән мӑӊхӑтӆ постӑсӊӑн. Ӆын 50 оӆ мӑр ха вәӆӆӑӊӑн, хӑнтэт лупты щирн, 50 оӆ мӑр и мевӑӆн шәшӆӑӊӑн, и шӑншӑн шәшӆӑӊӑн.

Интӑм катра пурмӑсӑт ӆавӑӆты тӑхи – щит ӑнтә тәп культура тӑхи, щӑта рәпатнекӑт йиӆуп щирн йис вәӆупсы, пурмӑсӑт ӆавӑӆты вәнӆтыйӆӆӑт. И ищимӑщ вєр – щит «Варьёган кәртӑӊ мир вєншӑт» нємпи хурӑӊ ванӆтупсы.

Щит ӆэщӑтсы, ӆәӆн тыв кәртӑӊ па мойӊ мира әмӑщ юхӑтты ат вәс, тӑм хурӑт унтасн Варьёган кәрт вәӆупсы оӆӑӊӑн уша вєрты рӑхӆ. Муй щирн тӑм кәртые тывӑс, муйсӑр мир тӑта вәсӑт па тарма рәпитсӑт. Хурӑтн мўӊ оп­ращӆўв, вән хуятӑт, мўӊ ӑӊкиӆўв-ащиӆўв, кәртӑӊ мир шиваӆӑты рӑхӆ. 

Ван хӑтӆуп тыӆӑщ 13-мит хӑтӆӑн Ваньщавӑт кәртӑӊ хуятӑт Вуӆаӊ Отечественной ӆаӆьн ӆаӆясум ёх пӑта омсум кев хурас пўӊӑӆн ӑктӑщсӑт. Ӆыв Ваньщавӑт кәрт эвӑӆт Сўмӑтнюӆ кәрт вәнты ӆухн мӑнты сонтумӑсӑт. Тӑм вєр «Самутнёл» шуши мирӑт община хуятӑт округ губернатор грант нётупсы унтасн ӆэщӑтсӑт. Мосӆ лупты, мєт сыры тӑмӑщ ӆухӑӊ шәшупсы 2015-мит оӆн вєрсы, хән Вуӆаӊ Победа тывум вўш эвӑӆт 70 тӑӆ постӑсы.  

Община кәща нє Ва­лентина Ирган вў­ща ясӑӊ путӑртмаӆн лупӑс: 

10-мит апрельн тӑм хӑнты ими Марфа Дмитриевна Немысова 75 тӑӆа йиӆ. Вәӆупсы кєн ӑнтәм вәс. 1941-мит оӆн икеӆ Вуӆаӊ Отечественной ӆаӆя тәсы. Па щӑӆта юхи ӑнт юхтӑс щи пурайн ӆўв хәӆум няврєм пиӆа хӑщӑс. Эвеӆ па пухӑӆ єнмӑӆтӑс. Эвеӆ Нина Ивановна Немысова ар оӆ рәпитӑс Октябрьской районӑн Киров нємуп колхозн зоотехника, ин ӆўв иса пенсия вўты ӆувата йис.