Шуши мирев вәԯупсы - Жизнь хантыйского народа

Тӑм пўш ай кєр тыӆӑщ мєт оӆӑӊмит хӑтӑӆн Анеева кәртӑн Сўмӑтвош районӑн рәпатам щирн вәсум па арсыр айкеӆӑт нємасыя хӑннєхуятӑт вәӆты-хоӆты щирӑт оӆӑӊӑн ӑкӑтсум. Щи ай кәр­тыенӑн Владимир Алексеевич Ендырев пиӆа вәйтантыйӆсум па м хўв кўт путрємӑсмӑн. 
 

Лыпӑт тыӆӑщ 29-30-мит хӑтӆӊӑнӑн Неф­те­юганск вош пўӊӑӆн «Моньщ» нємуп рўтьщӑты тӑхийн XIX-мит Югра мўв губернатор Кубок ёша хоумты пӑта хопӑтн Мўвтєӆ мир кӑсупсы мӑнӑс. Тӑм вєра әмӑщ ӛращты вєр округевн 2001-митн оӆӊитсы. 2015-мит оӆ вўш эвӑӆт тӑм кӑсты вєр нємасыя Вит Хон мӑӊхӑтӆ пурайн ӆэщӑтты питсы.

Ма хишӑӊ-сэйӊ 
     ищки мўвн вәсум
Сорум юхӑт хәрӑт хуща есӆуман ӆоӆьсӑт.
Хәнты йисн вўӆы  
щӑхрӑӊ мўв тӑта вәс,
Мўвев-йиӊкев 
          вәтшӑты питсэв.
Сухӑӊ-мўв Най Ӑӊки 
              кӑӆы кӑншӆа.
Йиӊкев-нӛрмев 
                        есӆӑӆӑт
Ищки мўвев 
                  вәтшӑӆўв…
Вән Тәрум Ащев 
   ищки хӑтӆ вєртаӆн
Нюр иса пӑсты 
                        кєшийн 
Мўв кӑӆы таӆты 
  ёхӆаӆ пакнуптӑӆӆэ. 
             (Хӑнты ясӑӊа 

Вән кєр тыӆӑщ оӆӑӊ хӑтӆӑтн Анеева кәртӑн Сўмӑтвош районӑн вәсум па шушия вәӆты йисӑӊ-нәптӑӊ вухаӆь ики Николай Павлович Сянклин пиӆа вәйтантыйӆсум па путрємӑсум. Мосӆ лупты, хуты тӑм хә мкєм арат оӆ мӑр арсыр тӑхетн вәӆупсы хўватн ай тохтура вәс па сыр-сыр мәш вєрӑт мӑӆтман рәпитӑс. Мӑта ай кәрта Сўмӑтвош район ӆуватн кәща ёхӆаӆн китыйӆсы, иса щи тӑхийн вәс, ай тохтур рәпатайӆаӆ ӆэщӑтӑс. 

Хӑнты нє Любовь Николаевна Сенгепова Касум вош пәӆьницайн 2011-мит оӆ вўш эвӑӆт ай тохтура вәӆ, щи вәнты Вўтвош пәӆьницайн рәпитӑс.

Щиты Раиса Васильевна Головина (Нёмысова) оӆӑӊӑн лупты рӑхӆ. Вантэ, ӆўв айтєӆн тарум хуята єнмӑс, 13 оӆ ӆуват пурайн шәкащты няврєма хӑщӑс, тәп вәӆупсыйн так нумсӑтн вәс – м хӑннєхәя, м ӑӊкия, м ай тохтура йис. Лыпӑт єнумты тыӆӑщ 14-митн тӑм хӑнты ими 50 оӆ постӑс.

Тӑм оӆ Ас нопӑтты тыӆӑщ 10-митн культурология вєрн учёной, Ём­вошн вәӆты хӑнты нє Наталья Величко сєма питум хӑтӆӑӆ вўш эвӑӆт 50 оӆ постӑс. Ӆўв хәс вет муӆтас оӆ научной рәпата тәӆ, округ ӆуваттыйн ӑшколайтн рәт ясӑӊа па литература вєрӑта вәнӆтӑты хуятӑт пиӆа рәпитӆ, кўш ясӑӊӑн, кўш нумсӑӊ нєпекӑтн нётӆ.

Касум вошн вўӆєӊ ёх мӑӊхӑтӆ пурайн арсыр ванӆтупсэт рәпитӆӑт. Щи пурайн вошӑӊ мир ёнтум ӆәмӑтсухӑт, ар­сыр пурмӑсӑт ванӆтӑ­ӆӑт па тыныӆӑт. Щиты мойӊ хуятӑт шуши мир йис вєрӑт оӆӑӊӑн уша павӑтӆӑт.

Тӑм оӆн щи мӑӊхӑт­ӆӑн ма Касум няврємӑт вәтаӊа вєрсум, ӆыв щи пурайн арсыр мосты пурмӑсӑт тынысӑт. Ин щи няврємӑт оӆӑӊӑн еша хӑншӆум.

Вәс ки Артанзеев хӑнты мир кӑнащ хә, хуты хәнты ӆўв рәтэӆ хуща учёной нє питӆ – щит Софья Владимировна Онина. Вантэ, ӆўв аӊкаӊкеӆ Анас­тасия Захаровна Пырысева, эвеӆ опращнємӆ Ар­танзеева вәс. Щит Кунавӑтской мўвев хӑнты кӑнащ рәт. Тӑм ванӑн С.В. Онина 50 оӆа йис.

Угут кәрта яӊхмємн ма хурамӑӊ кӑрӑщ кирмӑщ хот шиваӆӑсум, щи хот пўӊӑӆн няврємӑт юнтсӑт, щирн ма имухты уша вєрсєм, щит хӑнты няврємӑт вәӆты-хоӆты хот. Щив ӆуӊмємн ма няврємӑт вантман тӑйты нє Мария Анатоль­евна Дмитриева пиӆа вәтаӊа йисум. Ӆўв тӑм хот аӆяс па имухты айкеӆ тәс.

М.А. Дмитриева кӑт нєпек тӑйӆ, и щирн ӆўв хӑтӆ мӑр ай няв­рємӑт вантман тӑйты нє, кимит нєпек щирн – математика па инфор­матика урокӊӑн тәты нє. Ӆўв 18 оӆ Угут кәртӑн интернат хуща рәпитӆ.