Тăм ванăн Ёмвошн Ас-угорской институт хуща учёной хәйт-нєӊӑт наука щирн мирхот вєрсӑт, хута арсыр ӆўӊтупсэт ӆэщӑтсӑт па путӑртсӑт, муй щирн тӑм юхи хӑщум оӆӑтн хӑнты па вухаӆь ясӊӑтн вәӆты мўвӑт-йиӊкӑт нємӑт тәса па и ху­расн еӆӆы хӑншты рӑхӆ. 

Тӑм пўш щи округев мирхота наука щирн рәпитты хӑннєхуятӑт, Югорской университетн па Ёмвош педагогической кол­леджӑн айӆат ёх вәнӆ­тăты нєӊӑт па Ас-угорс­кой институт учёной хуя­тӑт ар пєлӑк хуӆыева юх­тыйӆсӑт.
Иха юхтум учёной ёхӆўв лупсӑт, муй щирн тӑм йисн хӑнты па ву­хаӆь мир ясӊӑтн тәса па и хурасн мўвӑт-йиӊкӑт нє­мӑт ӆыв хӑншты еӆӆы питӆӑт. Ӆыв еӆпеӆн тӑм хӑтӑӆн институт хуща вәӆ­ты наука рәпатнекӑт ӆўӊтупсэт вєрсӑт.
Щи тумпийн онлайн щирн Уральской феде­ральной университет профессор нє Татьяна Дмит­риева тәс айкеӆӑт тӑм мирхотн ӆэщӑтӑс.
Щит пӑта Т. Дмитриева иха ӑктӑщум хӑн­нє­хуятӑта путӑртӑс, хуты иса ар оӆ мӑр Семён Ре­мезов, Герхард Миллер, Антал Регули, Секея Га­бор, Артури Каннисто па Валерий Чернецов иха ӑктум айкеӆӑт па па хәйт-нєӊӑт вєрум рәпатайт ун­тасн арсыр вєрӑт ушӑ­ӊа-сащӑӊа вєрты рӑхӆ. Наука щирн рәпитум хӑн­нєхуятӑт па еӆӆы вәсӑт па тәса рәпитсӑт. Татья­на Дмитриева ясӑӊӆаӆ щирн, мӑтты ки иса 1966-мит оӆӑтн нємасыя щи­мӑщ инструкция вєрӑт Советской Союз хон пєл­кев ӆуваттыйн ӆэщӑтман вәсӑт. Щи ут хўватн ар­сыр картайт щира ӆэщӑ­тум нєпекӑтн хӑнты муй вухаӆь ёх ясӊӑтн хӑн­шум мўвӑт-йиӊкӑт нємӑт араттєӆн хуӆыева ар щи­рӑтн нєпекӑта нух хӑнш­сыйт. Итәх хуятӑт, вантэ, кашӑӊ атэӆт щирӑтн вәӆты ясӊӑт иха хӑншты пураитн кӑрӑтӆӑт, кимит хӑннєхәйт щитӑт кўтн де­фис ӆоньщӆтӑӆӑт, хәӆ­мит хәйт-нєӊӑт кашӑӊ ясӑӊ мўв-йиӊк нємӑт хуща и пўша лакка хӑншӆӑт.

Вухаӆь ясӑӊӑн тӑмӑщ нємӑт вәӆӆӑт па тӑмхӑтӆ ӆыв ищиты тӑмиты ӆєваса хӑншӆыйт: Мань Волья – щит Манья-Волья юхан; Тарыгнёлья – Тарыгнё­лья юхан; щӑӆта хӑнты ясӑӊӑн ищиты щимӑщ ясӊӑт тӑмхӑтӆ арсыр хӑн­нєхуятӑтн хӑншӆыйт, щит: Пеӆӊа-пусӆ – Пеӆӊапусӆ; Машья-пусӆ – Машьяпусӆ; щӑӆта па Ай-хутӑӊӆор – Ай хотӑӊӆор.
Муй щирн щимӑщ мўвӑт-йиӊкӑт нємӑт тўӊ­щирӑӊа и хурӑсн тә­са, мсыева хӑншты, тӑм­хӑтӆ мўӊ вєритӆўв щи оӆӑӊӑн Ас-угорской инс­титутн вәнӆат научной сотрудника рәпитты нє Людмила Панченко м­сыева иньщӑсты.
Ӆўв манєма щиты тӑм­хӑтӆ лупӑс, тӑм мир­хотн ӆыв арсыр кәртӑт, вошӑт, юханӑт, ӆорӑт нємӑт оӆӑ­ӊӑн сыр-сыр айкеӆӑт тә­ты питӆӑт. Щӑӆта иха и нумса па и вєра юхӑтӆӑт, муй щирн тӑм йисн мўвӑт-йиӊкӑт нємӑт мсыева иса и щирн хӑншты вєритӆӑт. 

- Мўӊ тӑта Ас-угорской инс­титутэвн наука щирн рәпитты нӆ нє тӑмхӑтӆ араттєӆн нӆ ӆўӊтупсы ӆэщӑтсўв, мӑта утӑт иха тыв ӑктӑщум хӑннєхуятӑ­та ӆўӊӑттыя ин вўянтӆўв. Кашӑӊ ӆўӊтупсы вєрум нє ӆўв щирӑӆн арсыр ай­кеӆӑт вєрты питӆ. Уральской федеральной уни­верситет профессор нє Татьяна Дмитриева иса щи оӆӑӊӑн айкеӆӑт тәс, муй щирн па хуты арсыр хӑн­нєхәйт мўвӑт-йиӊкӑт нємӑт йис пурайн па ин тӑмхӑтӆ вәнты хӑнтэт, ву­хаӆят эвӑӆт иха ӑкӑтсӑт. Светлана Динисламова, учёной нєӊев, ищиты лу­пӑс, муйсӑр нємӑт мўвӑт па йиӊкӑт хӑнтэт па вухаӆят хуща вәӆӆӑт. Ма па лупсум, хуты тӑм хӑтӆӑтн тәса па и щирн щи нємӑт хӑншты мосӆ. Вантэ, ар щирн и ясӑӊ ки хӑншты, щит мўӊ иса ӆыӆтӑсты еӆӆы вә­ӆупсы щирн питӆўв.

Тӑм мирхот етшуптӑ­ты пурайн Ас-угорской институтн научной сот­рудника вәӆты нє Наталья Герляк ищиты путӑртӑс, хуты кашӑӊ мўв-йиӊк нєм и щирн еӆӆы вәӆупсы щиревн мўӊева хӑншты мосӆ. Щит пӑта тӑмӑщ наука щирӑтн ӆэщӑтты мирхотӑт шєӊк мосӆӑт. Тӑм мирхотӑтн учёной ёхӆўв-нєӊӆўв иса тәса па кєншӑка мўӊ рәт ясӑӊӆўв тӑйты щирӑт вєрӆӑт.

Путӑр хӑншӑс: 
Владимир Енов