Шуши мирев культура - Культура обско-угорских народов

Вәйт ӆор тыӆӑщ нӆмит хӑтӑӆн «Газпромнефть» унтасн вєрум «Рәт вошӑт» поступсы хўваттыйн Югра мўвев государственной библиотека хот нємасыя 90-мит оӆа вум мӑӊхӑтӆӑӆ постӑс па «Нєпекӑӊ нурма» щитӑӆ аӆьщӑсы. Муй щирн тӑмхӑтӆ Государственной библиотека вәӆ па арсыр ӆўвеӆ мосты рәпатайӆаӆ ӆэщӑтӆ, щи вєр оӆӑӊӑн ма сырыя ӆўв кәща нєӊӑӆ Евгения Финк иньщӑссєм. 

- Евгения Александровна, муй щирн тӑмхӑтӆ нын хущана Югра Госу­дарст­венной библиотека вәӆ па рәпитӆ?

Александр Павлович Ядрошников (1940-2023-мит оӆӑт вәс) мўӊ Югра мўвевн вєра ма вәӆы. Ӆўв Сәрханӆ районӑн Мўв-Авӑт па Хӑннєхә Русскинской музей вєрӑс, щи тӑхи тӑм хӑтӆ вәнта ӆўв нємӆ тӑйӆ. Александр Павлович Ёмвош округ «Заслуженный деятель культуры» нємн кантсы, ӆўв Сәрханӆ район вуӆаӊ хуят, Россия президент эвӑӆт ишӑкты нєпекн мийӆясы, щи тумпи арсыр мевӆ посӑтн па ишӑк нєпекӑтн мойӆыйӆсы. 

Ин лыпӑт тыӆӑщ хәс ӆапӑтмит хӑтӆӑн Ёмвошн Ас-угорской научной институт хуща йиӆуп киника ванӆтӑты вєр ӆэщӑтман вәс. Тӑта ӑкмум хӑннєхуятӑт нумӑс тӑйсӑт па тӑм вән хӑншум нєпек оӆӑӊӑн путӑртсӑт. Конда мўвӑӊ вухаӆь ясӊӑт мсыева иха ӑктӑс па еӆӆы словарь нєпека хӑншӑс Ас-угорской институтн научной сотрудника рәпитум вухаӆь шәӊӑт ими Татьяна Дмитриевна Слинкина. 

Няврємӑт пӑта путрӑт хӑншты хә Борис Колмаков Нижневартовской район Корлики кәр­тӑн вәӆ. Ӆўв пуш­хӑт пӑта арсыр әмӑщ па ущхўӆь путрӑт па моньщӑт хӑншӑӆ, ванкўтӆы Россия хўваттыйн арсыр мў­вӑта па вошӑта сыр-сыр вәйтантупсэта вохӑнтӆы. Щиты ӆўв Дальний Восток мўва няврємӑт рўтьщӑты тӑхия ӊхӑс. Тӑм ӆўӊ па Крым мўва айӆат ёх рўтьщӑты «Артек» тӑхия вохсы. Щи оӆӑ­ӊӑн Борис Викто­ро­вич мӑнєма айкеӆ хӑншӑс па хурӑт китӑс. 

Ӆўв щиты пищмайӆ хущи хӑншӑс:

21-мит хӑтӆӑн лы­пӑт тыӆщӑн вухаӆь поэт ики Юван Шес­талов нәмӑӆмӑты пӑта вәйтантупсы вәс. Мойӊ мир «Торум Маа» музей хущи иха ӑктӑщийӆсӑт па вухаӆь мир поэт оӆӑӊӑн нәмӑӆмӑсӑт. 

Майя Макарова оӆӑӊ ясӑӊ-путӑр вєрӑс, ӆўв ма путӑртӑс, муй щирн вухаӆь ясӑӊӑн нє­пек хӑншум хуят рәпи­тӑс па вәс. Ай кина хур ванӆ­тӑсы, хута Юван Шеста­лов щимӑщ «Россия» нємуп стих рўщ ясӑӊӑн ӆўӊтӑс: 

Ма тәняӆ эвенк мир кӑт нє пиӆа вәтаӊа йисум. Ӆын Москва хон воша «Увӑс мўв тащӑт» вән мӑӊхӑтӆа юхтыйӆсӑӊӑн па щӑта вєрум пурмӑсӆаӆ ванӆтӑсӊӑн па тынысӊӑн. Ӆын Хабаровской мўв Тугуро-Чумиканской район Тором кәртӑн сєма питсӑӊӑн па єнумсӑӊӑн. 

Щимӑщ әмӑщ па хурамӑӊ ясӊӑт хәӆсум ма, хән Пуӆӊавӑт вошн Ямал мўвн округ шуши мир культура хотн «Нӛрум мўв ӆыӆ» мўвтєӆ мирӑт мӑӊхӑтӑӆн рәпатам щирн тәняӆ ӆўӊӑн айкеӆӑт ӑкӑттыя ӊхсум. Щи пурайн ма арсыр хӑннєхуятӑт пиӆа вәйтантыйӆсум па путрємӑсум. Ӆыв кўтєӆн мӑнєма Дарья Ивановна Озелова-Чугаевская ӆикмӑс.

Лыпӑт тыӆӑщ 9-мит хӑтӆӑн Ёмвошн «Хӑтӆ» Ас-угорской театр хотн «Ваньщавӑт мирхот» нємпи мӑӊхӑтӆ вәс. Щит щӑта якты-ариты нєӊӊӑн Татьяна Огнёва па Юлия Яркина пӑта вєрсы. Тӑм ванӑн ӆын сєма питум хӑтӆӑн постӑсӊӑн, 45 оӆа йисӊӑн.

Мирхота ӆын пиӆа­на рәпитты ёх, ӆә­хӑсӆаӆ, рәт ёхӆаӆ юхӑтсӑт, мєт м па хошум ясӊӑт лупсӑт, ӆыӆӑӊ ӑня лыптӑт мойӆӑсӑт. Ӆын Нуви сӑӊ­хум район Ваньщавӑт кәртӑн єнумсӑӊӑн, щӑта ӑшкола етшуптӑсӊӑн, щӑӆ­та Ёмвоша вәнӆтыйӆты юхӑтсӑӊӑн, вуӆаӊ нєпек ёша павӑтмӑн пийн Ас-угорской театра рәпитты юхӑтсӑӊӑн па ин вәнты тӑта щи рәпитӆӑӊӑн. 

Йиӊк «кавӑрӆ» –
Ай хопие мӑнӆ!
Ай питы вўра шәшмӑӆ!

Тәп еӆӆы!
Хӑнтэт па вухаӆят
Кўтэӆн кӑсӆӑт:
Хуйтат мєт ӛрӑӊӑт,
Каркамӑт па щомӑӊӑт!

Кӑсты ёх так нумӑсн вәӆӆӑт,
Вєва ӑн вман ӆовӑӆӆӑт!
Тәп ай хоп йиӆ па
Юхи хӑщум тӑхия вўратӆ.
Щит кашӑӊ хуят хән хошӆ?! 
 

Тӑм арӑӊ-путрӑӊ хӑнты нє Раиса Александровна Конева пиӆа ма нємасыя вәйтантыйӆ­сум па мкєм хўв путрємӑсум Муши вошн Ӆорвош районӑн, хән «Ма Ӆорвош мўвєм» мӑӊ­хӑтӆ районэӆ ӆуваттыйн вән кәщайн ӆэщӑтыйӆса.

- Раиса Александровна, нӑӊ оӆӊе­нӑн мӑтты айкеӆ Ёмвош округев газе­тая ин тўва?