Шуши мирев культура - Культура обско-угорских народов

Ёмвошн ван хӑтӆуп тыӆӑщ 4-5-мит хӑтӆӑтн округ киникайт ӆўӊӑтты хотн «Яӊмит Лопаревской ӆўӊтупсы» вән мирхот вәс. Щӑта кӑт секция рәпитсăӊăн. И тӑхийн Хрисанф Лопарев па Самарова кәрт оӆӑӊӑн путӑртсӑт, кимит тӑхийн Югра йис вєрӑт оӆӑӊӑн ясӑӊ вәс. 

Нижневартовск вош эӆты исторической наукайт доктор хә Вале­рий Валентинович Цысь Хрисанф Мефодиевич оӆӑӊӑн путӑртӑс, муйсăр нєпекӑт ӆўв хăншăс па муй щирн Россия мўв ӆу­ваттыйн архивӑтн щитӑт кӑншты мосӆ. 
Валерий Валентинович ястӑс: 

Йис пурмӑсӑт шавиты «Торум Маа» музей хущи «Этнографические посиделки» нємуп мирхот вәс. Хӑнты па маньщи мир ӆәмӑтсух оӆӑӊӑн пўтрємӑты юхтыӆысӑт.

Тӑта ма Людмила Каллистратовна Зубакина, Реональда Степановна Ользина, Светлана Михайловна Астапович, Римма Михай­ловна Потпот пиӆн вәй­тантыйӆсум па ӆыв пу­тӑрӆаӆ тый хӑншсум.
Дина Василь­евна Ге­расимова ясӑӊ вўс: 

Тӑта мосванӑн, Ас потты тыӆӑщ 21-мит хӑтӑӆн, «Ёмвош ёх» хӑнты арӑт ариты тӑхи Ёмвошн округ мир творчества хотн 7 оӆа вум мӑӊхӑт­ӆӑӆ постӑс. Тӑмӑщ әмӑщ па хурамӑӊ нєм тӑм ариты тӑхия ӊхты нєӊӑт нєма­сыя ӆывеӆа вўсӑт. Вантэ, ӆыв иса хуӆы­ева Ёмвошн вәӆӆӑт, щӑӆта па Ёмвош ок­ругев хон воша ин тӑмхӑтӆ вәнты ӆўӊ­тӑсӆ. 

«Ёмвош ёх» хӑнты арӑт ариты тӑхийн тӑмхӑтӆ араттєӆн 10 нє вәӆ, мӑта хӑннєхуятӑт тўӊщирӑӊа па тәса шуши ёхӆўв вәӆ­ты-хоӆты щирӆўв, арсыр пориты вєрӑт ушӑӊа-са­щӑӊа па рәт миреӆ ясӑӊ ищиты ма вәйтӆэӆ.

Ёмвошн Ас потты тыӆӑщ 13-мит хӑтӆӑн йис пурмӑсӑт шавиты «Торум Маа» музей хущи вухаӆь мир поэт Юван Шесталов оӆӑӊӑн «Нуви Тор мӑнӑс па арӆ мўӊева хӑйсӑӆэ…» ӆўӊтупсы вәс. Ӆўв ӑӊкиеӆ оӆӑӊӑн ар ван путӑр хӑншиӆӑс. Тӑм етн ӑктӑщум ёх ван путӑрӆаӆ ӆўӊӑтсӑт, арӑт арисӑт па Юван Николаевич нәмӑӆмийӆсэӆ.

Щиты Виктория Владимировна Сызарова оӆӑӊӑн ястӑты рӑхӆ. Ӆўв васы мӑнты тыӆӑщ 25-мит хӑтӆӑн 50 тӑӆа йис, щирн ӆўв пиӆэӆа вәйтантыйӆсум, вәӆупсэӆ па рәпатайӆ оӆӑӊӑн иньщӑссєм.

Мєт сыры Виктория ӆўв рәтэӆ оӆӑӊӑн ай тәс:

Ас потты тыӆӑщ 3-мит хӑтӆӑн Ёмвошн Шуши мир пурмӑсӑт вєрты па ёнтты хот хущи мӑӊхӑтӆ вәс.

Тӑм етн тый арсыр мойӊ ёх юхӑтсӑт. Щит хӑнтэт па маньщет, сӑранӑт, хӑтанят, кирги­зӑт, башкирӑт няврємӆаӆ пиӆа вәсӑт. Хуӆыева ӆыв хурамӑӊ рәт сухӆаӆн юхӑтсӑт. 
Башкир ёхӆав «Дус­лык» – «Дружба» нємпи якты-ариты ансамбль тӑйӆӑт. Ӆыв хулыева кты ӆойсӑт. Мойӊ ёха әмӑщ вәс тӑм имет па ай эвиет якты щиреӆ пєӆа вантты.

Кашӑӊ хӑннєхә ма вәйтӆӑӆэ, юхи хӑ­щум хәӆум оӆ мӑр Югра мўв хуща Россия ӆуваттыйн вәӆты финно-угорской писателят вәйтантупсэт тәса ӆэщӑтӆыйт. Имуӆтыйн, щи тӑхийн вәӆман па рәпитман, Марий Эл мўв эвӑӆт юхтум киникайт хӑншты хә пиӆа вәйтантыйӆсум па мин кўтємн путӑртсумн.

Мӑта тӑхи эвӑӆт писате­лят вәй­тан­тупсыя нӑӊ тыв юхӑтсӑн?

Ай тӑхет потты тыӆӑщ 30-мит хӑтӆӑн «Ӆыӆӑӊ союм» хуща «Йис ёх ӛш» XV-мит мирхот вәс. Тӑм ар оӆ мӑр вєрты ӑктупсы Югра мўвӑтн иса тӑхета сащты питӑс, иса тӑхетн вәты питса. Ӑктупсыйн арсыр мўвӑт, арсыр нәптӑт-йисӑт, хўвн хуӆам йис вәӆупсэт па тӑмхӑтӆ мирев вәӆты вәӆупсэт иха юхӑтӆӑт. Тӑта и хот йитн ӑкумӆӑт вәна вум, ар нумӑс тӑйты, ар вєр вантум хӑннєхәйӆўв па йиӆпа єнумты нумӑс кӑншты няврємӑт.

Щиты щи йина вәӆ, вантэ, йистєӆн Россия мўвев ӆуваттыйн 190 муӆтас арсыр мирӑт и нумӑсн вәӆӆӑт. Ӆыв йис вәӆупсэӆ, ӆәӊхӑт пойкщӑты вєрӆаӆ, ясӑӊӆаӆ – щит мўӊ Россия мўвев пӑта мєт вән тащ!

Ас потты тыӆӑщ 4-мит хӑтӆ – щит Рос­сия мўвев арсыр мирӑт ӆәхсӑӊа вәӆты хӑтӆ. Тӑм­хӑтӆ «Ёшн катӆӑсӆӑӆўв, ӆәхсӑт!» мўвтєӆ мир фес­тиваль сухнум пийн нух питум ариты-якты ёх етнхот ванӆтӑсӑт. 

Ай ӛрамӑт потты тыӆӑщ 30-мит хӑ­тӑӆн «Торум Маа» нємпи йис пурмӑ­сӑт шави­ты музейн ванӆтупсы вәс. Тӑта ар мир рәтӆаӆ эвăӆт хăшум сыр-сыр пур­мӑсӑт шавиты щира мӑсӑт.

«Торум Маа» музейн рәпитты хуятӑт экспе­дицияя сәрханӆ мўва вўӆєӊ ёх хущи ӊхмеӆ пурайн па щӑӆта йис пурмӑс тәсӑт. Мойӆупсы миюм ёх оӆӑӊӑн ин ясӑӊ мӑнӆ.