Шуши мирев культура - Культура обско-угорских народов

Йиӆуп оӆ – щимӑщ мӑӊхӑтӆ, хута мўӊ нумӑсн тӑй­ӆўв мӑнум оӆӑт па ӆавӑӆӆўв йиӆуп оӆ.
2025-мит оӆн кӑт вән мӑӊхӑтӆ вәс – 80 оӆ Вуӆаӊ ӆаӆьн нух питум вєрев па мўӊ округев 95 оӆа вум мӑӊхӑтӆ. Тӑм оӆ ремёслайт Центр хотн вєра ма мӑнӑс: мўӊ йиӆуп вєрӑт пўншсўв па еӆӆы щит тәты питӆўв.
Кашӑӊ хӑннєхәя вән пәмащипа ясӑӊ лупӆум! Хуйтат мўӊ пиӆэва вәсӑт па рәпитсӑт, мўӊ пӑнтэв еӆӆы ма ат мӑнӆ. Йиӆуп оӆ нынана әмӑщ вєрӑт ат мойӆăӆ. Нын хотӑӊ ёхӆӑн ма ат вәӆӆӑт па вәӆупсы ма ат мӑнӆ. Муй нын йиӆуп оӆн оӆӊитты питӆӑты – щит ат тывӆ. Кашӑӊ хӑтӆ нынана әмӑщ вєрӑт ат мӑӆ.

Ас потты тыӆӑщ 25-мит хӑтӆ эвӑӆт 30-мит хӑтӆ вәнта ремёслайт Центр хот хуща научно-практической семинар вәс – щит вухаӆь па хӑнты икет пурмӑсӑт вєрты йис пищӑт. Тӑм вәйтантупсыя юхтум мирев йис щирн щухри вєрты вәнӆтӑсыйт. 

Щи вєрӑтн ӆыв пи­ӆэӆа тәс ёшуп ву­хаӆь хӑннєхә Сергей Хо­зумов рәпитӑс. Ӑктупсы арсыр мир пӑта вєрӑнт­са: музеятн па культура хотӑтн рәпитты мир пӑта, тәс ёшуп хӑннєхәйта, няврєм вәнӆтӑты ёха, арсыр пурмӑсӑт вєрты вәнӆтыйӆты айӆат хуятӑ­та па иса ёха, мӑта хуятӑт хӑнты па вухаӆь мир йис вєрӑт вана тӑйты каш тӑйӆӑт. 

Тӑм йисн мўӊ вана тӑйӆэв мӑӊ Йиӆуп оӆ хӑтӆэв, щи хӑтӆ пӑта пори пӑсан вєрӑнтӆа ат кўтупн, ван хӑтӆуп тыӆщев 31-мит хӑтӆ сухӑнтыйн па Ас хӑӆты тыӆщев оӆӑӊ хӑтӆӑӆ оӆӊиттыйн. «Йиӆуп оӆ мӑӊхӑтӆ пориты вєр» поступсы 1699-мит оӆн Пётр I хӑншӑс, щирн ӆўв йиӆуп, Юлианской щира оӆӑт ӆўӊтӑсты партсӑӆӆэ. Мєт оӆӑӊ хот ӆыпийн хәӆ х омсӑӆтӑсы хон икев хотн – щит 1817-мит оӆн.

Щимӑщ нєм ванӆ­тупсы тӑйс, мӑ­та ут Сўмӑтвош район Са­ранпауль кәртӑӊ ими Галина Семё­нов­на Вокуева вєрӑс. Щит ван хӑтӆуп ты­ӆӑщ 6-мит хӑтӆӑн «Хӑншты хӑннєхә» вєр әхтыйн округ мир творчества хотн Ёмвош округев 95 оӆ постӑты щира ӆэщӑтман вәс. 

Мойӊ нє ванӆтуп­сэӆн ёнтум хурӆаӆ, хот пурмӑсӑт па па утӑт ванӆтӑс.
Етнхот тәты кӑтӊӑн, щит «Ёмвош ёх» ариты тӑ­хи кәща нє Фаина Иш­тимирова па округ мир творчества хотн шуши мир культура тӑхи кәща нє Марина Проняева, тӑм мойӊ нє оӆӑӊӑн пу­тӑртсӑӊӑн:

Ай тӑхет потты тыӆӑщ 29-мит хӑтӆ вўш эвӑӆт па Ас потты тыӆӑщ оӆӑӊмит хӑтӆ вәнты Югра мўв округев ӆуваттыйн Россия хон пєлӑк арсыр мўвӑт эвӑӆт юхтум Финно-угорской мир писателят вәйтантупсы мӑнӑс. 

Ёмвошн Ас потты тыӆӑщ 28-мит хӑтӑӆн йис пурмӑсӑт шавиты «Торум Маа» музей хущи вєрантты па тәсыева ёнтӑсты хӑнты нєӊие оӆӑӊӑн – Антонина Васильевна Чупрова «Умелых рук мастерство» ванӆтупсы вәс. Тӑта вәӆӆӑт ар оӆ мӑр ӆўв тәсыева ёнтум пурмӑсӆаӆ – пӑнтӑӊ па хӑншийн ёнтум рнасӑт, щӑшкан сӑхӑт, сӑкӑӊ нирӑт, нәй сӑх, ютлӑӊ вай па сыр-сыр пурмӑсӑт.

Ёмвошн ван хӑтӆуп тыӆӑщ 4-5-мит хӑтӆӑтн округ киникайт ӆўӊӑтты хотн «Яӊмит Лопаревской ӆўӊтупсы» вән мирхот вәс. Щӑта кӑт секция рәпитсăӊăн. И тӑхийн Хрисанф Лопарев па Самарова кәрт оӆӑӊӑн путӑртсӑт, кимит тӑхийн Югра йис вєрӑт оӆӑӊӑн ясӑӊ вәс. 

Нижневартовск вош эӆты исторической наукайт доктор хә Вале­рий Валентинович Цысь Хрисанф Мефодиевич оӆӑӊӑн путӑртӑс, муйсăр нєпекӑт ӆўв хăншăс па муй щирн Россия мўв ӆу­ваттыйн архивӑтн щитӑт кӑншты мосӆ. 
Валерий Валентинович ястӑс: 

Йис пурмӑсӑт шавиты «Торум Маа» музей хущи «Этнографические посиделки» нємуп мирхот вәс. Хӑнты па маньщи мир ӆәмӑтсух оӆӑӊӑн пўтрємӑты юхтыӆысӑт.

Тӑта ма Людмила Каллистратовна Зубакина, Реональда Степановна Ользина, Светлана Михайловна Астапович, Римма Михай­ловна Потпот пиӆн вәй­тантыйӆсум па ӆыв пу­тӑрӆаӆ тый хӑншсум.
Дина Василь­евна Ге­расимова ясӑӊ вўс: 

Тӑта мосванӑн, Ас потты тыӆӑщ 21-мит хӑтӑӆн, «Ёмвош ёх» хӑнты арӑт ариты тӑхи Ёмвошн округ мир творчества хотн 7 оӆа вум мӑӊхӑт­ӆӑӆ постӑс. Тӑмӑщ әмӑщ па хурамӑӊ нєм тӑм ариты тӑхия ӊхты нєӊӑт нєма­сыя ӆывеӆа вўсӑт. Вантэ, ӆыв иса хуӆы­ева Ёмвошн вәӆӆӑт, щӑӆта па Ёмвош ок­ругев хон воша ин тӑмхӑтӆ вәнты ӆўӊ­тӑсӆ. 

«Ёмвош ёх» хӑнты арӑт ариты тӑхийн тӑмхӑтӆ араттєӆн 10 нє вәӆ, мӑта хӑннєхуятӑт тўӊщирӑӊа па тәса шуши ёхӆўв вәӆ­ты-хоӆты щирӆўв, арсыр пориты вєрӑт ушӑӊа-са­щӑӊа па рәт миреӆ ясӑӊ ищиты ма вәйтӆэӆ.

Ёмвошн Ас потты тыӆӑщ 13-мит хӑтӆӑн йис пурмӑсӑт шавиты «Торум Маа» музей хущи вухаӆь мир поэт Юван Шесталов оӆӑӊӑн «Нуви Тор мӑнӑс па арӆ мўӊева хӑйсӑӆэ…» ӆўӊтупсы вәс. Ӆўв ӑӊкиеӆ оӆӑӊӑн ар ван путӑр хӑншиӆӑс. Тӑм етн ӑктӑщум ёх ван путӑрӆаӆ ӆўӊӑтсӑт, арӑт арисӑт па Юван Николаевич нәмӑӆмийӆсэӆ.