Шуши мирев культура - Культура обско-угорских народов

Тӑм йисн ар ут вєрӆы мўӊ мирев тащӑӊ вәӆупсы еӆӆы тўвман. Тәняӆ юхи хӑщум тыӆӑщн Ёмвошн округ мир творчества хот ёх нємасыя вәнӆтӑты хӑр ӆэщӑтсӑт. Щив юхтум няврємӑт, вән хуятӑт топщитты вәнӆтыйӆсӑт. 

Хӑнты мир арсыр нум­сӑӊ юнтупсэт тӑйӆ. Тӑм хӑтӆӑн хӑнты мирев йис вәӆупсы ӆєрамтты хә Тимофей Молданов па Касум кәртӑӊ хә Яков Тарлин нємасыя юн­тут аӆьсӑӊӑн. Кӑт хуят ёшӆаӆ кеӆн лӑп йир­сыйт, мосӑс мәӊхӑл ӑн кєтумман єӊхӑсӑщты. 

Тәнԯуп тыԯӑщ нивӑӆмит хӑтӑԯн Ёмвошн А.В. Филипенко нємуп тӑԯ кӑсупсэт ԯэщӑтты хӑрн «Лыжня России – 2020» нємпи ԯўхӑң кӑсупсы мӑнӑс. Тӑта тәня о иты 1500-кєм вошӑң мир кўтэԯн кӑссӑт.

Юхи хӑщум оӑт вўш эвӑт па тӑмхӑт вәнты вошӑң шуши мирўв ԯўхӑң кӑсупсыйн кӑсты юхтыйӆӆӑт. 

Тәняӆ ван хӑтӆуп тыӆӑщ оӆӊиттыйн Ёмвошн культура, искусства, йис вєрӑт әхтыйн рәпитты хуятӑт, вєртутӑӊ ёх иха ӑктыйӆсыйт. Щӑта «АртФеномены народного искусства Югры. Живая культура традиций» вєр ӆэщӑтыйӆсы. 

Щив округев арсыр районӑт, вошӑт па кәр­тӑт эвӑӆт хӑннєхуятӑт юхтыйӆсӑт. Тӑм вєр Россия мўв президент грант вухӑт унтасн тывӑс. 

Вәйтантупсыя юх­тум хуятӑт вєрум пур­мӑсӆаӆ ванӆтӑсӑт. Ӆыв путӑртсӑт, муй щирн щит вєрты рӑхӆ, муй щит пӑта мосмитӆ. Вошӑӊ па мойӊ ёх пӑта нємасыя лекцияйт, кӑсупсэт, мастер-клас­сӑт вєрӑнтсыйт.

Владимир Волдин нємуп хӑнты мир оса тӑхийн рәпитты ёх йиӆуп тыӆӑщ 26-мит хӑтӑӆн Ёмвош районӑн Кышик вошн киника ӆўӊӑтты хотн вәйтaнтупсы вєрӑнтсӑт. Тыв Нуви сӑӊхум район, Ёмвош эвӑӆт йис пурмӑсӑт шавиман тӑйты хотӑтн, киника ӆўӊӑтты  тӑхетн, учёной ёх па арсыр оса тӑхетн рәпитты хуятӑт ӑктӑщийӆсӑт. 

Кашӑӊ пурайн, хән муӆты әмӑщ ут вєрты оӆӊитӆӑн, нӑӊ пӑтэна муӆты м ут пўншӆӑн. Кашӑӊ йиӆуп вәйтантупсыйн, йиӆуп хӑннєхә, вәӆупсэӆ, әмӑщ вєрӆаӆ оӆӑӊӑн уша павӑтӆӑн. 

Тӑм йисн хӑнты мир учёной ики Тимофей Молданов ар ӛр пунӆ, ӆәӆн хӑнты мирев Пўпи якты хот еӆӆы ат вәс. Вән научной нєпек хӑн­шӑс, Ёмвошн нємасыя Пўпи якхот ӑшколайн няврємӑт щи вєра вәнӆтӑӆ, щи тумпи округев ӆуваттыйн Пўпи якты хот ӆэщӑтӆ. 

Кондинской мўвн Шугур вош Юконда юхан пўӊӑӆн вәӆ. Тӑм вошн 1956-мит оӆн оӆӑӊ классӑтн вәнӆ­тыйӆты няврємӑт кє­ша ӑшкола па ин­тернат пўншса. Ӛхӑт 1973-мит оӆн тӑта вән ӑшкола вєрса. Щи оӆӑтн тӑта итәх няврємӑт аӆӑӊая вәнӆтыйӆсӑт па тәх эвет, пухӑт хӑтӆ кў­тупн ӑшколая ӊхсӑт. Иса 170 айӆат ёх Шу­гур вошн вәнӆтыйӆсӑт. Щӑӆта интернат хотн 40 няврєм вәс, 1980-мит оӆн щи хот лӑп тәхӑрса. 

Светлана Юрьевна Токарева хўвн рўтьщӑты мӑнӑс. Тәп ӆўв юӆн ӑн омӑсӆ, иса муӆты вєрман вәӆ. Ӆўв сыр-сыр мӑӊхӑтӆӑтн, вәйтантупсэтн вәӆӆяӆ, арсыр вәнӆтӑты хӑрӑт вєрӑнтӑӆ. Ульт-Ягун вәнт шушия юхтыйӆты мойӊ хуятӑта увӑс мир вәӆупсы оӆӑӊӑн путӑртӑӆ.  

Юхи хӑщум оӆӑтн хӑнтэт хущи арсыр па тәрума эвӑӆты хуятӑт юхтыйӆӆӑт па ӆыв щив пойкты хущӆыйт. Итәх шуши ёхӆўв мӑӊ хӑрӆаӆ тўтн пунӆӑӆаӆ па Тәрум ащев эвӑӆт йира кєрӆӑӆӑт. 

Тӑм ванӑн Нижневартовской районӑн «Россыпи Югры – 2019» увӑс мир ариты-якты мӑӊхӑтӆ вәс. Щит 1993-мит оӆ вўш эвӑӆт щӑта ӆэщӑтӆы.

Округев мӑӊхӑтӆ вўраӊӑн Поӆнавӑт кәртӑн «Ма рәт мўвим, тынӑӊ округєм!» вәнӆтыйӆты вәйтантупсы вєрӑнтсўв. Щив тәса ёнтӑсты, сӑк кӑрӑтты, тыянты нєӊӑт юхтыйӆсӑт.