Икет вєрты йис пурмӑсӑт: щухри
Ас потты тыӆӑщ 25-мит хӑтӆ эвӑӆт 30-мит хӑтӆ вәнта ремёслайт Центр хот хуща научно-практической семинар вәс – щит вухаӆь па хӑнты икет пурмӑсӑт вєрты йис пищӑт. Тӑм вәйтантупсыя юхтум мирев йис щирн щухри вєрты вәнӆтӑсыйт.
Щи вєрӑтн ӆыв пиӆэӆа тәс ёшуп вухаӆь хӑннєхә Сергей Хозумов рәпитӑс. Ӑктупсы арсыр мир пӑта вєрӑнтса: музеятн па культура хотӑтн рәпитты мир пӑта, тәс ёшуп хӑннєхәйта, няврєм вәнӆтӑты ёха, арсыр пурмӑсӑт вєрты вәнӆтыйӆты айӆат хуятӑта па иса ёха, мӑта хуятӑт хӑнты па вухаӆь мир йис вєрӑт вана тӑйты каш тӑйӆӑт.
Лупты мосӆ, йис хӑнты па вухаӆь ёх вәӆупсыйн вєра ар хурасуп кешет вәсӑт, арсыр тӑхетн щи кешет тӑйсайт, ар щира щи кешетн муӆтэт вєрсӑт. Кимӑт щирн ки лупты, йис вәӆупсыйн кеши – щит ӑӆ пурмӑса хән тӑйса, кешэт мӑӊ щира вәсӑт.
Щухри – щимӑщ кеши вәс, мӑта ут икетн иса пўш пӑнӑн тӑйса, щитӑт сотпӑӊ кешия аӆьщӑсыйт па ӑнтуп кеӆӑтн иса пўш вәсӑт. Щухри такӆы икет хўв тӑхия веӆпӑсӆуман ӑн ӊхийӆсӑт, щухри кешийн сыр-сыр вўсӑт пурӆисайт, оӊат эвӑӆт вєрты пурмӑсӑт йирӆаӆ ма вєрты пӑта па щухри мосӆ, әхӆӑӊ кеӆа вєрты шелокӑт вәшумты па ар щира тӑйсайт.
Кеши – щит кашӑӊ хӑннєхә кан пурмӑс. Кашӑӊ ики кеши ӆўв ёшӑӆа мәстӑты щира вєрӑнтсӑӆэ. Хӑннєхә кеши – щит мӑӊ пурмӑс, кушмӑӆтӑты пийн щи кеши хонтыйӆтӑты щира вўйӆясы. Тәх кешет па рнӑс сухн ювӑртман муӆ сўӊӑн ӆәӊх щира тӑйсайт.
Кешет пиӆа па арсыр пищӑт вәӆӆӑт: кеши ӑн рӑхӆ ӆоӆумты, кеши ӆоӆмум хӑннєхә нәптӑӆ сухӑнӆ; вәна вум аки м ясӑӊ лупман хиӆэӆа кеши мойӆийӆӑс, щирн ӆўв ӛрӆ, ӆўв щомӑӆ хиӆэӆа мӑнӆ; пори вєрты еӆпийн хӑнмӑт кўтӆӑӆн кешет пєлӑтсӑт, щирн ха мӑнум кӑтӊӑн вәӆупсы тўӊа мӑнты питӆ, мень нє ики хота ки мӑнӆ, ащеӆ вєрум кеши пӑнӑн вўӆ, щирн ащеӆ ӆәӊхӑтн шавиман тӑйты питӆа па арсыр вєрӑт, пищӑт вәӆӆӑт.
Вәйтантупсы пўншумн ремёслайт хот кәща ими Марина Кабакова ӑкмум мир ещаӆт м вўща ясӑӊ лупӑс па тӑм икет йис пурмӑсӑт вєрты ӑктупсы оӆӑӊӑн ясӑӊ тӑйс:
- Ики йис щира вєрты пурмӑсӑт муйӆаӆ мӑт, ӆыв йис щира рәпитӆӑт: х пурмӑсӑт вєрӆӑт, нюки, пўнӑӊ сух пиӆа рәпитӆӑт па ӆєр эвӑӆт муӆты вєрӆӑт. Тӑм хӑтӆ вўша ики пурмӑсӑт нюр йис щира вєрӆайт: кеши ки – щит кеши, тынщаӊ ки – тынщаӊ. Тәп тӑм хӑтӆ шимӆ хуят йис пурмӑсӑт вєрты хошӆ. Ӆыв щи кўш каш тӑйӆӑт, тәп пищеӆ ӑнтә, вошн єнумсӑт. Ар хуятӑт па тәп ӑӊки пиӆа муй па аӊкаӊки пиӆа єнумӆӑт. Вәнӆтыйӆты тӑхи ӑнтә. Икет – щит икет. Имет ван кўт иха ӑктӑщийӆӆӑт па иса вєрӑт оӆӑӊӑн путӑртӆӑт, икет – щит па хурасупа вәӆты ёх, ӆэваса ӑн путӑртӆӑт. Ин мўӊ Ёмвошн пищ тӑйӆўв, ики йис пурмӑсӑт вєрты вәнӆтыйӆты тӑхи тӑйты питсўв, ёшн хӑннєхәя йиты пищ вәӆ па щи вєрӑт еӆӆы тәты.
Марина Викторовна ясӑӊӑн:
- Тӑм ӑктупсэв пийн кеши щимӑщ пос йиӆ, мӑта пєӆа вантман мўӊ нумсэвн вәты питӆўв, муй вўрн вән вошн йис икет пурмӑсӑт вєрты вєр еӆӆы тәты питсўв. Ӆўв па путӑртӑс ики вєрӑт оӆӑӊӑн, кеши муй па па пурмӑс – щит хўв мӑр вєрты пурмӑсӑт. Мєт сыры мосӆ м х вәйтты. Тӑм хӑтӆ тыв вәнӆтыйӆты хтум мирева мўӊ кеши вєрты пӑта щив мәстӑты хн мӑсӆўв. Еӆӆы ёх вәнӆтӑты хән питӆўв, мўӊ ванӆтӑӆўв, муй вўрн щи хӑт вәнтӑн кӑншты. Щи щира мўӊева иха вәнта мӑнты мосӆ. Йис пурмӑсӑт вєрты мирева ма вәты мосӆ, муйсӑр х эвӑӆт муй вєрӆа. Вәнши, сўмӑт х па па хӑт муя вєрты мәстӑӆӑт. Вәншет ищи ар хураспет – мосӆ мосты х пириты муй па муӆты х шәп. Щӑӆта па вәты мосӆ, муй вўрн щи х шавиты мосӆ, вәты мосӆ, пурмӑс вєрты еӆпийн сорӑӆтӑты щи х рӑхӆ муй ӑнтә. Па арсыр вєрӑт вәты мосӆ.
Ёшăӊ хӑннєхә Сергей Хозумов – щит йис щира пурмӑс вєрты хә, ӆўв йис ёхӆаӆ эвӑӆт иса вєрӑта вәнӆтӑс, щит пӑта ӆўв хущаӆа вәнӆтыйӆты щира вєра ар ёх юхӑтсӑт.
- Вєра ар хуят юхтӑс, ма нәмӑссум, яӊкєм хуят питӆ, щирн рәпитты мшӑк. Ар хуят пиӆа ӆавӑртшӑк. Щит хуты кашӑӊ хӑннєхә пиӆа атэӆт щира путӑртты мосӆ, атэӆт щира ӆўвеӆа ванӆтӑты мосӆ, муй вўрн вєрты, – путӑртӑӆ Сергей Хозумов.
Тӑм щухри вєрты ӑктупсыя юхтум ёх вәнӆсӑт, муй вўрн карты пиӆа рәпитты, муй вўрн х пиӆа рәпитты, ӑктупсы хуӆам пийн кашӑӊ хӑннєхә ӆўв кешеӆ ёшн катӑӆман юхи щи мӑнӑс.
Ма щирємн, щимӑщ вәнӆтӑты хӑрӑт шєӊк мосӆӑт, вантэ, тӑта айӆат ёх арсыр мосты йис пурмӑсӑт вєрты оӆӑӊӑн уша вєрӆӑт.
Путӑр хӑншӑс:
Пётр Молданов



