Вўӆы – увӑс мирӑт тащ па уй
Вўӆы увӑс мўвн вәӆты хуят пӑта щит мєт сӑма рӑхты, мосты па тынӑӊ вой. Шуши мирӑт катра йис вўш эвӑӆт вўӆэт тӑйты питсӑт, ӆыв пӑтэӆа щит уй па тащ тәты вой.
Юрн мир поэт хә Юрий Вэлла тӑм вой оӆӑӊӑн щиты путӑртыӆӑс:
- Нынана вән вўӆєӊ тащ мосӆ ки, нын хоттєӆ ёхӆӑн пиӆа вўӆэт шалитман па ӆавӑӆман тӑйты питӆӑты, ӆәӆн ӆывеӆа м ат вәс. Щи пурайн нынана ищи м питӆ.
Учёной хуятӑт увӑс мўв ӆуваттыйн ӊхсӑт па уша вєрсӑт, хуты хӑннєхуятӑта вўӆэт такӆы ӆавӑрт вәӆты ӆәӆн вәс.
Мӑнум сўсн «Торум Маа» йис пурмӑсӑт шавиты тӑхийн вўӆэт оӆӑӊӑн әмӑщ ванӆтупсы вєрӑнтсы. Щăта путӑртсы, хуты нӛрумн па вәнт шушетн вәӆты хӑнтэт па юрнӑт пӑта вўӆэт мєт мосты па тынӑӊ воята вәӆӆӑт. Вўӆы – щит хошум па хурамӑӊ ӆәмӑтсух, щит єпӆӑӊ па сытӑӊ ӆєтут, щит сора ӊхты щир па па арсыр вєрӑтн нётты вой.
Вәнӆат ими Зоя Никифоровна Лозямова вўӆєӊ хоттєӆ ёх хущи єнмӑс. Ӆўв путӑртӑс, хуты вўӆэт хӑнтэт пӑта, щит ӆыв вәӆупсэӆ, вўӆы такӆы хӑннєхуятӑта ӆавӑрт вәӆты. Вўӆэт тӑйты хӑннєхуятӑт айӆат вўш эвӑӆт вўӆэт пиӆа єнумӆӑт. Пешие кӑшаӊ ки, юӆн тӑйӆы, ӆўв няврємӑт пиӆа єнумӆ. Пушхиет ӑшколая мӑнтэӆн вўӆые такӆы мӑрємӑӆыйт.
Тӑм йисн округевн кӑт тӑхи вәӆ, хута ар вўӆы тӑйӆы па єнмӑӆӆы, щит Казымской па Саранпаульской совхозӊӑн. Тӑм тӑхет 1930-мит оӆӑтн тывсӑт, тӑта вўӆы тащӑт ӆавӑӆман ар хӑннєхә рәпитӑс. Ӆыв хотаӊ ёхӆаӆ пиӆа иса вәӆупсэӆ хўват вўӆы тащӑт тӑйман ӛрмӑт па вәнтӑт хўват касӆуптыйӆсӑт.
Учёной хуятӑт ищиты уша вєрсӑт, вўӆэт оӆ мӑр ар хураса вантӆӑт. Кўрӆаӆ хущи ӆўӊӑн щимӑщ ӆєпӑт пўталыет єнумӆӑт, мӑта ут унтасн ӆыв нӛрум мўв хўват ӊхӆӑт. Тӑӆн па щи пўталыет хуӆт пєӆы мӑнӆӑт. Сємӊӑӆ ищи хурасӆаӆ па щира вантӆӑт, товийн па ӆўӊӑн, хән хошма йиӆ – сорни-ӛм єӆпупа йиӆӑт, тӑӆн – питы вустэт.
Тӑм ванӆтупсыйн әмӑщ хурӑт шиваӆӑты щир вәс. Щит «Торум Маа» тӑхийн рәпитты хә Вячеслав Кондин Кев мўв хӑнтэт хущи вўюм хурӑт, ищиты Ас-угорской институтн рәпитты нє Наталья Жеманская оӆюпн па хӑншты хн хӑншум хурамӑӊ хурӑт ванӆтӑсыйт.
Вўӆэт хӑннєхә пўӊӑӆн хўв йис вўш эвӑӆт вәӆӆӑт па вән уй па щўнь тәӆӑт.
Путӑр хӑншӑс:
Надежда Вах
