Лыпӑт хойты тыӆӑщ 25-мит хӑтӆӑн Ёмвошн округ шуши мир вәна пєлка вум ёх оӆӑӊмит вән мирхота ӑктӑщсӑт. Тыв округ районӑт, вошӑт па кәртӑт эвӑӆт вән хуятӑт юхтыйӆсӑт.

Мосӆ лупты, хуты щи совет «Югра ӆыӆ­ӊуптӑты» нємпи округ шу­ши мир оса тӑхия ӆуӊ­ман вәӆ. Щи тӑхи кәща хә В.С. Банк вўща вєрӑс:

- Ешӑк вәна пєлка вум ёх па ӆәхсӑт! Мўӊ оӆӑӊмит пўш округев вәна пєлка вум ёх совет вән мирхот ӆэщӑтӆўв – мўӊ пӑтэва щит вуӆаӊ вєр. Щит ӑнтә ӑӆ мирхот, щит нын пӑта­на ӆэщӑтум вәйтантупсы – нын мўӊ округев пӑта ар мосты вєр вєрсӑты, щирн нынана вән пәмащи­па ясӑӊ лупӆўв. Нын ар вєр оӆӑӊӑн вәйтӆӑты, мўӊ нын эвӑӆтана вәнӆ­тыйӆӆўв. Хәнты нын ну­мӑс­ӆăн унтасн «Югра ӆыӆ­ӊуптӑты» оса тӑхев пўншсы. Тӑм пура вәнты нын мўӊ пиӆэва и нумӑсн, и ёшн арсыр вєрӑт тәты нётӆӑты.
Округев шуши мир вә­ӆупсы ӆавӑӆман тӑйты нє Л.А. Алфёрова ястӑс:

- Вўща утаты, тынӑӊ ёх! Паща олэн! Ань торова! Пэча! Тӑмхӑтӆ мўӊ вуӆаӊ мирхотн ӑктӑщсўв. Ма ны­нана, вәна пєлка вум ёха, вән пәмащипа лупӆум, хуты нын тыв юхӑтсӑты. Мўӊ нын эвӑӆтана шуши мир йис вәӆупсы, рәт ясӊӑт еӆӆы тәты вәнӆтыйӆӆўв, нын иса пурайн мўӊева нётӆӑты. 

Шуши мир ассамблея кәща хә Е.Д. Айпин округ дума депутатӑт эвӑӆт вә­на пєлка вум ёх тӑхи оӆӑӊмит мирхота юхтум хуятӑта вўща ясӑӊ лупӑс. Еӆӆы ӆўв лупӑс, ӆәӆн округ вошӑтн па кәртӑтн вәна пєлка вум хуятӑт ищимӑщ советӑт ат ӆэ­щӑтсӑт. 

- Щи кәртӑтн, хута ищи­мӑщ иха ӑкмум па рә­питты ёх вәӆӆӑт – ар­сыр нўшайт сорашӑк тўӊ­матӆыйт, вәӆупсы ма ӆэ­щӑтман вәӆ, – Е.Д. Айпин ястӑс.
Вәна пєлка вум ёх совет кәща хә А.М. Конс­тантинов мойӊ хуятӑта вўща вєрӑс:

- Вўща вәӆаты, тынӑӊ хӑннєхуятӑт! Ма хўвн ны­нан иха ӑкӑтты ӆӑӊ­хасум – ин щи вәйтантуп­сы тывӑс. Тыв юхтум ёх еӆӆы вошӑтн па кәртӑтн ищимӑщ советӑт ӆэщӑтӆӑт па кәщайта йиӆӑт. Шєӊк ӆӑӊхаӆум, ӆәӆн тӑм мир­хот ма ат мӑнӑс!
Еӆӆы вәнӆтӑты хӑрӑт рәпитты оӆӊитсӑт. Пси­хо­лог нє Людмила Горло­ва «И ясӑӊ – и вєр. Муй щирн тәса рәпитты» нємпи прак­тикум хуща путӑртӑс, муй щирн кәщайта арсыр нў­шайт оӆӑӊӑн путӑртты, ӆәӆн ӆыв щитӑт тўӊматты ат нётсӑт.

Ӆўв мєт сыры ӑкмум вән хуятӑт эвӑӆт иньщӑссӑӆэ, муйсӑр нўшайт оӆӑӊӑн уша вєрты ӆӑӊхаӆӑт. Вухаӆь мир профессор ими Дина Герасимова иньщӑсӑс, хән мўӊ округевн ӑшколайт хущи рәт ясӑӊ урок иты ӆэщӑт­ты питӆы. 

- Рәт ясӑӊ факультатив иты ӆэщӑтӆы, щит вєр хән? Ар пєлӑк няврєм щи факультатива ӑн ӊхӆӑт, щирн рәт ясӑӊ ӑн вәнӆтӑӆӑт, – еӆӆы ӆўв ястӑс.
Сәрханӆ хӑнты ясӑӊ ӆєрамтты ими Аграфена Сопочина ищи рәт ясӑӊ оӆӑӊӑн путӑртӑс, хуты тӑм пура вәнты хӑнты ясӑӊ хуӆна и алфавит ӑн тӑйӆ. 
Шӑнш вош эвӑӆт юхтум ими Мария Зверева ищи хӑнты алфавит оӆӑӊӑн путӑртӑс: 

- Муй пӑта интӑм хӑнты ясӊевн йиӆуп пўквайт тывӆӑт? Щит пӑта шєӊк ӆавӑрт ӆўӊӑтты питӆ. Щи вєр ӆэщӑтты пӑта хӑнтэта иха ӑктӑщты мосӆ па иньщӑсты, ӆывеӆа рӑхӆ муй ӑнтә йиӆуп алфавит.
Еӆӆы ӑкмум мир нӆа ортсы. И тӑхи ёх путӑртсӑт, муй щирн кәщайт пиӆа и нумӑсн рәпитты, па хуятӑт, муй щирн ӑшколайтн рәт ясӑӊ па рәт литература урокӑт тәса тәты мосӆ, ӆәӆн щи урока аршӑк щос ат мӑсы.

Па тӑхи ёх Югорской научной информацион­ной институтн рәпитты нє Мария Бильтяева пиӆа нәмӑссӑт, муй щирн тӑм йисн цифровой щўӊкӑт ун­тасн нётупсы вохты рӑхӆ. 
Еӆӆы М. Бильтяева па «Дом народов Югры» тӑ­хи кәща ӆӑӊкӑр хә Д. Вын­гилев вәнӆтӑсӊӑн, муй щирн мўӊ рәт ясӊӑт па округ шуши мирӑт йис вә­ӆупсы оӆӑӊӑн айкеӆӑт Ин­тернет хуща пунты вє­ритӆўв. Вантэ, тәняӆ ву­хаӆь ясӑӊ щив пунсы, интӑм ищимӑщ рәпата хӑнты ясӑӊ пиӆа тәӆы.

Щи пийн мойӊ ёх Мўв-авӑт па Хӑннєхә музей хуща мӑнсӑт, щӑта ӆыв «Югра. Коренные наро­ды Севера: фотохроника ТАСС» нємпи ванӆтупсы вантсӑт.
Еӆӆы ӆыв иха тўтӑӊ хопн Ӆаӊаӆ па Ас иха хой­ты тӑхи вәнты тәть­ӆя­сыйт. Тўтăӊ хопн мирхот вәс. Округ вәна пєлка вум ёх совет кәща хә А.М. Конс­тантинов щи тӑхи рәпитты поступсы оӆӑӊӑн путӑртӑс. Щӑта пирисы, хуйтат щи тӑхия ӆуӊӆăт, хуйтат вошӑтн па кәртӑтн ищимӑщ тӑхет кәщайта йиӆӑт, хуйтат ӆы­веӆа нётты питӆӑт. 

Юхи хӑщум артӑн етн­хот вәс. «Ёмвош ёх» ариты нєӊӑт, А.М. Константинов па мойӊа юхтум хӑннєхуятӑт арӑт арисӑт.

Путӑр хӑншӑс: 
Людмила Гурьева