Йисӑӊ-нәптӑӊ вухаӆь ими вєрум айкеӆӑт
Ас нопӑтты тыӆӑщ 12-мит хӑтӆ вўш эвӑӆт па иса 14-мит хӑтӆӑт вәнты Ёмвош округев ӆуваттыйн вәӆты киникайт хӑншты хәйт-нєӊӑт Югра мўв писателят IV-мит мирхота ăкăтсыйт. Щимӑщ вуӆаӊ мирхот «Россия» национальной центр тӑхийн нємасыя пўншсы. Щи киньща ищи пурайн поэтӑт па писателят пиӆа вәйтантыйӆсўв па кўтэвн путрємӑсўв.
Имуӆтыйн щи хӑннєхуятӆўв кўтн мўӊ йисӑӊ-нәптӑӊ тәс ӆўӊтарӑт хӑншты вухаӆь ими Мария Двинянинова пиӆа вәйтантсўв па ӆўв ищиты щи мўӊева айкеӆӑт вәӆты-хоӆты щирӆаӆ па литературной вєрӑт оӆăӊăн мсыева тәс.
Мария Тихоновна Двинянинова (эви щирӑӆн Номина) путӑртӑс, хуты 1951-мит оӆн Сўмӑтвош район Няксимволь кәртӑн вой-хўӆ веӆпӑсӆӑты хоттєӆ ёх хуща тӑм нуви тәрум иӆпия юхтӑс па айтєӆн иса вухаӆят кўтн вәс па єнмӑс.
Ӛхӑт, 1968-мит оӆн, тӑм эвие Няксимволь кәртӑӆн нивӆ класс вўшӑт вәнты ӑшкола-интернат етшуптӑс. Щитӑӆ сухнуптумӑӆ пийн ӆўв Сўмӑтвош кўтуп ӑшколайн ртъяӊ па яӊмит классӑтн еӆӆы вәнӆтыйӆты питӑс. Тӑм нє вєрум айкеӆӑт щирн, мўӊ уша павӑтсўв, щи йисн шєӊк ар няврєм щӑта вәс. Мосӆ лупты щи вєр оӆӑӊӑн, хуты щи кўтуп ӑшкола-интернатн вәӆтаӆ муй па вәнӆтыйӆтаӆ кўтӑтн Мария тўрсыйӆ вәтшӑты питӑс. Щи киньща итәх щосӑтн иса путӑртты щир ӑн па тӑйс. Щи вєр пӑта арсыр урок мӑнты пураитн ӆўв па нєпекӑт хўватн вәнӆтыӆӑс. Ӆўвеӆ вәнӆтӑты нєӊӑта па хәята ар пєлӑк щиты щи ӆўв вєрум айкеӆӆаӆ нєпека хӑншӑс па туметн щитӑт ӆўӊӑтсыйт, ӛхӑтшӑк ушӑӊа-сащӑӊа вєрсыйт. Щиты вухаӆь эвие араттєӆн хәт тыӆӑщ мӑр тўрсыйӆ иса хуӆт пєӆы мӑнӑс. Хән кўтуп ӑшколайӆ етшуптӑты питӑс, мєт юхи хӑщум тыӆщӑтн Мария веӆщи тумтака йис па тўрсыйӆ ӆўв хущеӆа йиӆпа щи юхтӑс.
Ищи пурайн ӆўвеӆ вәнӆтум хӑннєхуятӑт щиты лупсӑт вухаӆь эвия, хуты ӆўв еӆӆы тәп арсыр хӑннєхә мәшӑт мӑӆты нєӊа вәнӆтыйӆты щирӑт тӑйӆ. Вантэ, ӑшколайн няврємӑт вәнӆтӑты тўрсыйӆ мәш вєр пӑта рәпитты и пўша иса ӑн па вєритӆ. Щит пӑта Мария нәмӑсты питӑс, хуты еӆӆы медицинской училищая мӑнты мосӆ.
Щи киньща Сўмӑтвошӑӊ кўтуп ӑшкола-интернат етшуптумаӆ пийн Мария Номина Ялуторовск вошн веӆщи пўншум медицинской училищая мӑнӑс па щи тӑхийн оӆӑӊ тӑӆ акушер нє щира еӆӆы вәнӆтыйӆты вўсы.
Нӆ-вет тыӆӑщ мӑнум пийн ӆўв фельдшер щирн вәнӆтӑты тӑхия павӑтсы.
Кашӑӊ пўш медицинской практикая ӆўв Сўмӑтвош район пәӆьница хота щи ӊхӑс. Ӛхӑт па щи тӑхеӆ эвӑӆт 1974-мит оӆн Хулимсунт кәрта фельдшер нє щирн рәпитты китсы. Хулимсунт вухаӆь ясӊеӆ эвӑӆт рўщ ясӑӊа-ки кєрӑтты, щит «мевтэӊ юхан». Щиты 1996-мит оӆ вәнты Мария Тихоновна ӆўв мирӆ хәйт-нєӊӑт па няврємӑт арсыр мәш вєрӑт мӑӆтуман вәс, вещката рәпитӑс.
Имуӆтыйн ма иньщмӑсєм ӆўвеӆ, муӆты ӆавӑртӑӊ муй щухӆасӑӊ вєрӑт, аӆпа, ӆўв ай тохтура вәӆты рәпатаяӆн вәсӑт. Юхӆы пєӆы Мария Тихоновна лупӑс, мӑтты ки 1986-мит оӆн щимӑщ ӆавӑртӑӊ вєр рәпатайӆ хуща ищипа ӆикмӑс.
Ӆыв Хулимсунт кәртэӆ мухты, вантэ, газовой трасса ӆэщӑтсы. Щи тӑхетн ар рәпата вєрты хӑннєхуятӑт кўтн вәнт хуща и няврєм шӑӊкап ӆавӑртӑӊ мәшн юхӑтсы. Вәнт кәртэӆн рәпитты па газопровод ӆавăӆты хәйт-нєӊӑт нємасыя ӆыв пәӆьница хотэӆа айкеӆ рация хўватн китсӑт, хуты ай пухлэӊкие вевтам мәша вєра питӑс. Щи тӑӆн Хулимсунт кәртӑӊ фельдшерско-акушерской тӑхи хуща ай няврємӑт лекщитты тохтур, щӑӆта акушер нє па вәс. Ӆын китумтак ай няврєм тӑйсӑӊӑн па щи пӑта газопровод трасса хуща вәӆты вәнт кәрта мӑнты ӑн кашащсӑӊӑн. Мария Тихоновна сора ӑктӑщӑс па тухӆăӊ хопн щив ищи кўрумн тәсы. Хән ӆўв щи няврєм хуща юхтӑс, уша павӑтсăӆэ, хуты ӆўв ӆавӑртӑӊ щирӑтн турӑх мәшн юхӑтсы. Щӑӆта санавиация вертолёт рация хўват вохӑс, ӆәӆн щи мәшӑӊ няврєм Игрим вошӑӊ пәӆьница хота сора тәты па мәшӆаӆ тўӊматты. Щи киньща кимит хӑтӑӆн тухӆӑӊ хоп юхтӑс па ӆўв щи ай пухлэӊки лекщитты щи тәсӆэ. Ӛхӑт Мария Тихоновна кимит тухӆӑӊ хопн юхи Хулимсунт кәртӑӆа щи юхтӑс.
Мєт юхи хӑщум кўтн тӑм йисӑӊ-нәптӑӊ вухаӆь ими мӑнєма лупӑс, хуты ӆўв хуӆна Няксимволь кәртӑӊ ӑшкола-интернатн вәнӆтыйӆмаӆн сыр-сыр стихӑт хӑншты вўянтӑс. Тӑмхӑтӆ Мария Тихоновна вухаӆь па рўщ ясӑӊӑн ӆўӊтарӑт тәса па шєӊк әмща ӆэщӑтӆ. Ин тӑта ӆўв мӑнєма «Перелётные птицы» нємуп стихӑӆ мсыева ӆўӊӑтсӑӆэ:
Перелётные птицы на юг улетают,
Виднеясь в осенней дали сероватой.
На зимнее время они улетают,
Тепло забирая с собой.
Только я не хочу улетать,
Остаюсь на родимой земле.
Суждено мне навеки здесь жить
На богатой Югорской земле …
Путӑр хӑншӑс:
Владимир Енов



