Ай ӛрамӑт потты тыӆӑщ 18-мит хӑтӑӆн Владимир Евгеньевич Морозов нәптӑӆ 55-мит оӆа йис. 

Ӆўв Пәкăр кәртӑн Сўмӑтвош районӑн сєма питӑс па щӑта єнмӑс. Айтєӆн вой-хўӆ веӆпӑсӆӑты пєӆы шєӊк сӑмӑӊа вәс. Веӆпӑсӆӑ­ты мутра вєрӑта аӊкаӊкиеӆ, ӑӊкиеӆ па ащиеӆ эӆты єнуммаӆ хўват вәнӆтыйс.

Ӆўв аӊкаӊкиеӆ – Евдокия Ти­хоновна Новьюхова. Ӑӊкиеӆ па Елизавета Романовна Морозова (Рябчикова). Ащиеӆ – Евгений Иванович Морозов. 

Владимир Евгеньевич хӑнты яс­ӊӑӆ ай тєӆн шєӊк ма вәйтӆӑӆӆэ па ин тӑм хӑтӆ вәнты ясӊиеӆ щи тӑйӆӑӆ­ӆэ. Ая вәӆмаӆ пурайн аӊкаӊкеӆ пиӆа турн хӑра турн сэвӑрты, вәнта воньщумӑт воньщты ӊхиӆыйс. Ӆорӑта па пусӆӑта хоӆпӑт омӑсты па вантты ӊхӑс. Владимир уша вєрсӑӆӆэ, хута аӊщащиӆаӆ па вән аӊщащиӆаӆ вой-хўӆ веӆпӑсӆуман вәсӑт. Аӊкаӊкеӆ ӆўв єнмум тӑ­хи­ӆаӆа хиӆэӆ тәтьӆисӆэ. Ӆэвӑӊ кәртӑӊ ӆор хўват вўӆы хот нюӆӑта, пиӆт ӆавӑӆты нюӆтыйта ӊхсӑӊӑн. Щи вєрӑт Владимир иса нумса пунсӑӆ­ӆэ па ин тӑм хӑтӆ вәнты щи мўвӆ-йиӊкӑӆ вантыман щий ӊхӑӆ. Пиӆт ӆавӑӆты нюӆтыятн йиӆпа єнумты х эӆты хӑра сэвӑрӆӑӆӆэ, нюр ищи ин тӑм хӑӆт вәнты аӊщащиӆаӆ щӑта веӆпӑсӆуман щи ӊхӆӑт, па мӑтты пурайн ӆўв хиӆыӆаӆа тӑм тӑхет па аӆьты мосӆ. 

Тӑӆа йиты пурайн пойтэк па шовӑр катӑӆты щира ӆыс омӑсман ӊхӑс.  Ӑӊкиеӆ-ащиеӆ ӆовӑт, мисӑт тӑйсӑт, щӑта па нётты мосӑс. Щиты щи єнмӑс. 
Тэк кәртӑн ӑшколайн вәнӆтыйс. Щӑта нивӆ класс етшуптӑс. Армияя ӊхӑс па щи пийн имухты юхи Пәкӑр кәртыеӆа вәӆты щира юхтӑс. Тӑта ими тәс. Имеӆ Юлия Про­ко­пьевна ищи хӑнты хуятые, ар оӆ мӑр Сўмӑтвошн ӑшколайн ай няв­рємӑт вәнӆтуман рәпитӑс. Тәняӆ вўш эӆты пеньщияя рўтьщӑты мӑнӑс.
Владимир Евгеньевич 2000-мит оӆ вўш эвӑӆт Пәкӑр кәртӑӊ кәща хуята рәпитӆ, тӑм пўш 26-мит оӆа щи йис. Тӑм кєн рәпата хән? Кәртӑӊ шуши мирӆ кєши сыр-сыр нётупсы вєрӑт Сўмӑтвош район кәщайӆаӆ пиӆа ӆэщӑтты мосӆ. 

Колхозӑт йира вўюм пура вўш эвӑӆт кәртӑн ФАП, ӆапка ин тӑм хӑтӆ вәнты нюр ӑнтәм. Щирн кәртӑӊ мир Тэк кәрта муй Сўмӑтвоша пәӆьницая па ӆапкая ӊхты мосӆ. Владимир Евгеньевич Тэка пәщтая па пеньщи вухӑт тәты ӊхтӑӆн пирӑщ хуятӑта ӆєтутн ӆапкайн ӆәтӆӑӆэ. Юхи юхӑттаӆ пийн етн оӆа па кәртӑӊ вән хуятӆаӆа пеньщи вухӑт, ӆєтутӑт тәӆ. Вән хуятӆаӆа м па әмӑщ хӑнты ясӑӊӑн сыр-сыр вєрӑт оӆӑ­ӊӑн Владимир Евгеньевич пиӆа путрємӑты. Вән хуятӆаӆн ӆўв сӑма рӑхты мосты хӑннєхә.
Тӑӆа йиӆ па пирӑщ ёхӆаӆ вәнтӑн тўт хн эвӑтӆиӆӆэ па хот овӆаӆа таӆиӆӆэ. 

Кәртӑӊ ёхӆаӆ муӆты вєрӆаӆ пєлкана ки мӑнӆӑт, иса ӆўв хущеӆа щи юхӑтӆӑт. Щит, хән пәӆьницая тәты муй па щӑӆта юхи тәты. Мӑта утӑт рәтӆаӆ хўв мўва шавиты пурайн, ищи Владимир Евгеньевич ӆўв хопӑӆн муй па буран әхӑӆн нётты щи мӑнӆ.
Хән ма «Торум Маа» йис пурмӑсӑт шавиты тӑхийн рәпитсум, кашӑӊ ӆў­ӊӑн-тӑӆн экспедицияя шуши мир вәӆты кәртӑта ӊхтємн Владимир Евгеньевич 2006-мит оӆ вўш эвӑӆт Тэка, Сэй нюӆа, Ваньщавӑта, Юхӑӊ кәрта, Дёмина па Тўтӆєвум кәртӑта ӆўв хопӆаӆн па әхӑӆӆаӆн мӑнєм тәтьӆисӆэ. Щӑӆта йис пурмӑсӑт тәты нётӑс па йис кәртӑтн  хотӑт па ӆупасӑт хура вўты.  Ар нётупсы ӆўв эӆтэӆа вәс, хән Новьюховӑт, Рябчиковӑт, Неттинӑт рәт ӆєрӑт оӆӑӊӑн нєпекӑт хӑншсум.

Ӆўв информанта вәс, хән ма вой-хўӆ веӆпӑсӆӑты оӆӑӊӑн сўмӑтвош хӑнтэт оӆӑӊӑн нєпекӑт хӑншсум.
«Торум Маа» йис пурмӑсӑт ша­виты тӑхия муӆтыкєм па хӑнты пурмӑсӑт мӑс.
Владимир Евгеньевич – нумсӑӊ хуят, мутрайӊ, каркам па рәпата пєӆы хӑрщи хӑннєхә. 

Нӑӊ мӑӊ хӑтӆэн пиӆа вўща ясӑӊ нӑӊена китӆўв!
Нӑӊ найӊ-вәртӑӊ хә, рәт мўвие­нӑн тумтака шәшиӆыя па ӊха!

Уяӊа-пищӑӊа вәӆа пиӆыен па няврємӆӑн пиӆа, тӛпӑӊ хуятые!
Хўв йис па хўв нәпӑт нӑӊена!

Путӑр хӑншӑс: 
Наталья Краснопеева