Шуши мирев вәԯупсы - Жизнь хантыйского народа

Лыпӑт хойты тыӆӑщ 24-мит хӑтӑӆн Новоюгино кәртӑн Каргасокской районӑн Томской область мўвн вәсум. Щи кәрт Васюган юхан пўӊӑӆн омӑсӆ. Мосӆ лупты, хуты хӑтӆ єтты пєлӑкн вәӆты хӑнтэт ясӑӊ щирӑтн «Вєс ёган» рўщ ясӑӊа ки кєрӑтты, щит «коричневая река». Вантэ, щив арсыр каӆ ӆотӑт эвӑӆт йиӊкӑт иха юхана увӆӑт. 

Тӑм ванӑн «Хутӑӊ хурас» мӑӊ поры вєрты пӑта мўӊ Востыхой кәрта ӊхсўв. Щӑта ма «Востыхой» община кәща хә Иван Сергеевич Слинкин пиӆа путӑртсум. Ӆўв мєт сыры щи тӑхеӆ оӆӑӊӑн ай тәс:

- Востыхой – щит мўӊ Слинкин рәт вўт кәртэв. Мосӆ лупты, йистєӆн тӑ­та опращӆўв шушмащсӑт, хўӆ, вой, тухӆӑӊ войт веӆсӑт, щи тумпи ар­сыр воньщумутӑт, тулхӑт, нохрӑт ӑкӑтсӑт. Советской лащ пурайн щитӑт нємасыя тӑхия мийӆясыйт.

Нуви сӑӊхум район Касум вош пәӆьницайн няврємӑт лекщитты леккар нєӊа Варвара Алексеевна Пяк рәпитӆ. Тӑм оӆн Касум воша ӊхмємн ӆўв пиӆӑӆа путӑртсум.

Варвара Алексеевна хӑнты хоттєӆ ёх хущи сєма питӑс. Ӑӊкеӆ-ащеӆ – Татьяна Михайловна (эви опращ нємӆ Волдина) па Алексей Тихонович Хаймазовӊӑн – Манстӑр район Моим кәртӑн вә­таӊа йисӊӑн. Оӆӊӑӆн щӑ­та вәсӊӑн па Касум во­ша вәӆты касӑӆсӑӊӑн. Вар­вара Пяк щиты ӑӊкеӆ-ащеӆ па хотӑӊ ёхӆаӆ оӆӑ­ӊӑн путӑртӑс:

Щиты Любовь Владимировна Хатанзеева оӆӑӊӑн лупты рӑхӆ. Ӆўв Ёмвошн вәӆ па тӑм ванӑн рўтьщӑты мӑнмаӆ пурайн округ творчества хота шўкщӑты вєрӑта вәнӆтыйӆты пӑта Мария Григорьевна Эккертӑн (Молдановайн) ӆэщӑтум тӑхия ӊхты питӑс. 

Ма тӑм ими пиӆа вәйтантыйӆсум па вәӆупсэӆ оӆӑӊӑн инь­щӑссєм. Ӆўв щиты путрӑӆ оӆӊитсӑӆэ: 

Тӑм ӆўӊӑн ма Сәрханӆ мўв Русскинская кәрт пәӆьницайн Тамара Сидоровна Тэвлина (опращ нємӆ Сардакова) 37 оӆ мӑр хӑрщия мир лекщитмӑн па ипуӆяӊ кәща кана рәпитум хӑнты имие оӆӑӊӑн хӑншсум. Интӑм па ӆўв эвеӆ – Людмила Николаевна Покачева (Тэвлина) оӆӑӊӑн ай павӑтты вўтщийӆӆум. 

Людмила Николаевна 33 оӆ мӑр кәртӑӊ мир мӑӆман, атӆ-хӑтӆ ӆыв тӑӆаӊа вәӆты щирӑт вант­ман ешӑк ӑӊкиеӆ вә­нӆ­тум щирн вәӆ. Рәпа­тайӆ оӆӑӊ нєпекн (рўщ щирн «трудовая книжка») щит мєт оӆӑӊ па тәп и рәпата тӑхи хӑншман вәӆ.

Нуви сӑӊхум район Касум вошн вәӆты хӑнты нє Людмила Семёновна Фомичева 35 оӆ мӑр пәӆьницайн лекщитты нєӊа рәпитӑс. Интӑм рўтьщуман арсыр хӑнты пурмӑсӑт ёнтӑӆ. 

Ӆўв Семён Тихонович па Елена Николаевна Хаймазовӊӑн хоттєӆ ёх хущи сєма питӑс. Кӑтӊӑн кӑт эви єнмӑӆсӑӊӑн. Людмила Семёновна вән эвия вәс. Кимит эвӑн Екатерина Семёновна Лазарева интӑм Манстӑр районӑн Вән Аӊкӆум вошн вәӆ.

Тӑмхӑтӆ Ваньщавӑт кәртӑӊ ёх оӆӑӊӑн хӑншты ӆӑӊхаӆум. Нина Ивановна (эви опращ нємӆ Бессонова) па Михаил Мартемьянович Букариновӊӑн кӑтӊӑн вәӆупсӑн тӑм ай хӑнты кәртыенӑн мӑнӑс. 

Оӆ мӑнӑс, хуты мўӊ, «Хӑнты ясӑӊ» газетаевн рәпитты ёх, Таисья Степановна Себурова такӆы хӑщсўв. Ӆўв вәӆупсэӆ мӑр хӑнты газетайн рәпитӑс, щи сӑмӑӊ вєрӑӆа ар ӛр мӑс. Тӑм хӑтӆ вәнты мўӊ нәмӆўв, муй щирн ӆўв мўӊев газетайн рәт ясӑӊӑн әмӑщ айкеӆӑт, путрӑт хӑншты, тәса хурӑт вўты вәнӆтӑс. Ин хӑншты пурайн ӆўв ясӑӊӆаӆ па партупсэӆаӆ нәмман ши тӑйӆӑӆўв. Интӑм хӑнты газетайн рәпитты ёхӆўв ӆўв оӆӊӑӆн щиты лупсӑт.

Владимир Енов:

Ёмвош районӑн Мосум мўвн Хоровӑт вән хӑнты рәт ёх йис пура вўш эвӑӆт Нюмсюган юхан хонӑӊӑн вәнт кәртӑн вой-хўӆ веӆпӑсӆуман вәӆӆӑт. Ма тӑм оӆ Светлана Хорова пиӆа вәтаӊа йисум, ӆўв щи семьяйн єнмӑс. Ӆўв путӑртӑс вәнт кәрт вәӆупсы оӆӑӊӑн.

Светлана Романовна Кышик вошн 1982-мит оӆн сєма питӑс. Ӑӊкеӆ-ащеӆ Роман Николаевич па Зоя Алиповна Хоров­ӊӑн ӆапӑт няврєм єнмӑӆ­сӑӊӑн – нӆ пух па хәӆум эви. Ӆын вўӆы ӆавӑӆман, вой-хўӆ веӆпӑсӆуман вәнт шушийн вәсӊӑн. Ӑнтәма йисӊӑн, тәп няврємӆаӆ ӆын вєрӑн ӑн хӑйсӑт. 

Щиты рӑхӆ ястӑты ма рәт нєӊим Татьяна Валерьевна Валей оӆӑӊӑн. Ӆўв Сўмӑтвошн 35 оӆ ай няврємӑт пиӆа рәпитӆ. Сўмӑтвош хўват шәшман ванкўтӆы ӆўв пиӆаӆа вўща вєрӆӑт, щит, нєш, хӑтӆ мӑр ай няврємӑт тӑйты хота ӆўв хущаӆа ӊхум ёх. Ин ӆўв пиӆаӆа путрєм ӆўӊтаӆн!

Татьяна, аӆпа, нӑӊ айтєӆн ай тёпиет пиӆа рәпитты ӆӑӊхасӑн?