Мўӊ Увӑс мўвева 1935-мит оӆн вән нєпекӑӊ хә В. Штайниц нємасыя йис путрӑт, моньщӑт хӑншты щира юхтыӆыйс. Щи пурайн ӆўв тӑм моньщ нєпека финно-угорской транскрипция щирн Данил Тарлин Поӆнӑват кәртӑн вәӆум хә эӆты хӑншсӑӆӆэ. Данил Амня кәртӑн сєма питыӆыйс. Щи йис путрӑт па моньщӑт III-мит вуӆаӊ фольклорной киникая, 1989-мит оӆн Будапешт вошн ӆэщӑтса. Ма па щи нєпекӑт хўват тӑм моньщ мўӊ тӑм йисн хӑншты алфавита 1994-мит  оӆн пунсєм. Ин па газетайн тӑм моньщ нын ӆўӊтаты. 

Имєӊӑн-икєӊӑн вәӆ­ӆӑӊӑн. Ин хиӆыеӆ хӑтӆ ӆуӊты нюӆӑӊ щищки, пӑӆӑӊ щищки аӆтӑӆ. Щиты хоӆтэӆ-вәӆтэӆ кўтн ин Ики лупӆ: 
– Хӑӆэвӑт ма сурма щи йиӆум. 
Имеӆ лупӆ: 
– Йиӆӑн ки щи йиӆӑн, хуты вєрӆа. Хӑӆэвта йис, на па ин икен сурма пит­маӆ. Ӆэщӑтсӑӆӑн, ша­висӑӆӑн, щӑӆта еӆ щи вәӆмитсӑӊӑн.
Щиты вәӆтӑн кўтн хи­ӆэӆ лупӆ: 
– Щаща, мӑнєм вәтлуп х хәйӊ нёӆ шәпие ӛхӑӆ шәпиенӑн вєра!
Щащеӆн вәтлуп х хәйӊ нёӆ шәпие ӛхӑӆ шәпие­нӑн вєрса. Тәрум вєрум ар хӑтӆ тыяӊ юхан тыйӆ пєӆы щи ӊхӑӆ. Нӛрум хор кўр эвӑтӆ, вәнт хор кўр эвӑтӆ, щи хуӆты ӊхӑс-ӊхӑс. 
Имуӆты хӑтӆ аӆӑӊ сєм­ӊӑӆ тўта павӑтсӑӆӆэ. Ща­щеӆ лупӆ: 
– Хиӆые, сємӊӑӆăн муя тўта павӑтсӑӆӆӑн? Муй мӑнєм веӆты нумӑс вєрсӑн?
Хиӆэӆ лупӆ: 
– Мўя, щащєм ими, мӑнты веӆты нумӑс вєр­сум. Увӑӊ юхан овєм пєӆы ӊхты кўш вєрєм вәӆ.
Щащеӆ лупӆ: 
– Увӑӊ юхан овен пєӆы ӊхум мирэн хутты вәӆтэӆ ӑнтәм.
– Ӆўв па ӆўв, ма па ма.
Щащеӆ лупӆ: 
– Ёшен нёрӑх, кўрэн нёрӑх.
Щӑӆта хоӆсӑӊӑн, вәӆ­сӑӊӑн. Аӆӑӊа йис, нух ки­ӆӑс, ӆәмӑтӆяс, увӑӊ юхан овӑӆ пєӆы щи мӑнӑс. Хўв тӑхеӆ хўв ӊхӑс, ван тӑхеӆ ван ӊхӑс. Нӛрум хор кўр эвтӑс, вәнт хор кўр эвтӑс. Имуӆтыйн хӑтӆ ӆєӆа йиты питӑс. Имуӆтыйн юхи щи кєрӆӑс. Кєрӆумаӆ пийн имуӆтыйн ӆўв юв пєлкӑӆн ўвӑтмаӆ сатьӆ: – Нюхиӆы вўӆєм ав-ав, ӆўвӆы вўӆєм ав-ав, Ими хиӆы ав-ав. 
Щитӑӆн карємӑс, юхи щи мӑнӑс. 
Юхи юхтӑс, щащеӆ ими пєӆы лупӆ: 
– Ма увӑӊ юхан овєм пєӆы ӊхмємн, каш вант­сум.
Щащеӆ ими лупӆ: 
– Муӆхатӆ тєӆӑн луп­ӆєм, аӆ мӑна!
Щӑӆта хӑӆэвта хоӆа йис па щи мӑнӑс увӑӊ юхан овӑӆ пєӆы. Хўв тӑхеӆ хўв ӊхӑс, ван тӑхеӆ ван ӊхӑс, юхи кєрӆӑты вутьщимаӆ артăн па щи ўвӑтса: 
– Нюхиӆы вўӆєм ав-ав, ӆўвӆы вўӆєм ав-ав, Ими хиӆы ав-ав. 

Щӑӆта юхи карємӑс, па щи мӑнӑс юхи.
Юхи юхтӑс, щащеӆ ими пєӆы лупӆ: 
– Тӑм хӑтӆ ма каш вантсум. 
Щащеӆ лупӆ: 
– Щирн щи лупӆєм, аӆ мӑна щивеӆт! Катра мирен щивеӆт ӊхмеӆ тӑхийн ин хутты муй ӑн шәшиӆӑтэӆ?
Ими хиӆы лупӆ: 
– Ма па ма, ӆўв па ӆўв. Аӆӑӊ вәнты мӑнєма хинт ӆэщӑта, ма хўв кєши мӑнӆум. 
Щащеӆ имийн хӑӆы хинтӑн ӆэщӑтса аӆӑӊ вәнты.
Аӆӑӊӑн нух киӆӑс па мӑнӑс ищи тӑхеӆа. Хўв тӑхеӆ хўв мӑнӑс, ван тӑхеӆ ван мӑнӑс, имуӆтыйн хӑтӆăӆ па щи ӆєӆа вмаӆ.
Щиты мӑнтаӆн ӆўв еӆ пєлӑкӑн па щи сымӑӆӆӑс: 
– Нюхиӆы вўӆєм ав-ав, ӆўвӆы вўӆєм ав-ав, Ими хиӆы ав-ав.
Щив ӆоӆяс, нәмӑсыйӆ: 
– И пўша тывум муй хӑн­ты вәӆ, сурум ки сурум щи, щив ӊхӆум сӑр, муй вәӆ. Щив юхтӑс, вана мӑнӑс. 
– Хиӆые, вўща! Мӑт­тырн Вошӑӊ вәрт ики акеӆ нюрам х әхтыйн омӑсӆ. Вошӑӊ вәрт ики акеӆ нӛхмӑс: 
– Хиӆые, єнумты хә, вєрумты хә муй хўв єнум­маӆ! Хиӆые, муй щиты хуӆт щи єнмӑӆтыйӆсӑн. Нӑӊен хўвн кўш ӆавӑӆӆєм.
Хиӆые лупӆ: 
– Муя мӑнєм вєрӆэн?
– Ӆаӆь хә пўш хәя кўш моссӑн, хуты йисӑн. Хиӆые, кәртєм кәрт шәпа йис, вошєм вош шәпа йис.
Ими хиӆы лупӆ: 
– Ма па нӑӊена муй унтас вєрӆум?
– Хиӆые, щи ӆуват м вєра, ва! Тўтӆы хот кӑм­щар хотн тӑйты ай эви тынӆы нє нєӊӑн омсӑӆӆєм. 
– ха хән ки мӑнӆумн. И пўша тывум муй хә вәӆ.
Щӑӆта щи мӑнсӑӊӑн. Хўв тӑхеӆ хўв мӑнсӑӊӑн, ван тӑхеӆ ван мӑнсӑӊӑн, имуӆты вўша щи єтсӑӊӑн. Вошӑӊ вәрт ики хот хуӆта пєӆы. Щив мӑнсӑӊӑн. Вошӑӊ вәрт икийн аӆсӑн нюхийн, пәӆсӑӊ нюхийн мурта ӆапӑтса, ӑӆ утса.
Аӆӑӊа йис, акеӆ ики пєӆа лупаӆ: 
– Аӆты кешен мӑнєма мие!
Акеӆ икийн аӆты кешийн мӑсы. Аӆты кешеӆ ӆухтӑс, мӑнӑс. Вош х аӊкӆа нух хәӊхӑс. Хӑтӆ хўват омсӑс. Имуӆтыйн етна йис.
Ас па пєлкӑн щи пинь­щӑс, сатьӆ: 
– Порэӊ рэӊх ӆєпӑс­тємӑн хипсы-хипсы, щи­хӑртємӑн пот-пот. Кӑр вән­тӑрӊӑӆам, вўх вән­тӑр­ӊӑӆам юватн! Ин кӑр вәнтӑрӊӑн, вух вәнтӑрӊӑн нух єтмийӆсӑӊӑн, умлєп ова иӆӆы нярємӑсы. Ас тӑм пєлӑка пәӆяӊ сыйн щи тәсы. Ас тӑм пєлӑк эвӑӆт нух этӑӆтӑсы. 
– Щихӑртємӑн пот-пот. Нир ух пәшӑхӊӑӆам, пос ух пәшӑхӊӑӆам, вош х аӊкӆєм муӆты тӑйӆ?
Вош х аӊкӑӆ лупӆ: 
– Тӑйӆ, тӑйӆ. Щи веӆ­ӆайн. Карємӑс. 
– Щихӑртємӑн пот-пот, ӆєпӑстэмӑн хипсы-хипсы. Кӑр вәнтӑрӊӑнӑн нрємӑсы, умлэп ова па щи тәсы, Ас па пєлӑка иӆ нрємӑсы.
Ими хиӆы юхи юхтӑс: 
– Вошӑӊ вәрт акєм ики, нир ух пәшӑхӊӑӆӑн, пос ух пәшӑхӊӑӆӑн вән ӆов, вән мис йирн мӑс вєраӆн. Ӆын щәхисыйӆӆӑӊӑн. 
Хӑӆэвта йис, па Ими хиӆы вош х аӊкӑӆа щи мӑнӑс. Етна йис, па щи Ас па пєлӑкн Мєӊк ики па щи сымӆӑӆӑс: 
– Ӆєпӑстємӑн хипсы-хипсы, щихӑртємӑн пот-пот. Кӑр вәнтӑрӊӑн, вух вәнтӑрӊӑн ватн!
Ов еӆпи ов эвӑӆт нух єтмийӆсӑӊӑн. Еӆӆы ня­рємӑсы, поль-поль-поль тӑм пєлӑка па щи тәсы. Тӑм пєлӑк умлєп ов вӑӆт нух єтӑс.
– Ӆєпӑстємӑн хипсы-хипсы, щихӑртємӑн пот-пот. Хўв хӑӆайӊӑӆам, вош х аӊкӆэн муӆты тӑйӆ?
Лупӆӑӊӑн: 
– Тӑйӆ, тӑйӆ, щи веӆ­ӆайн! 
Юхи карємӑс: 
– Щихӑртємӑн пот-пот, ӆєпӑстємӑн хипсы-хип­сы. Кӑр вәнтӑрӊӑн, вух вән­тӑрӊӑн, сора юватн, щи веӆӆаюм. Кӑр вәнтӑрӊӑ­нăн еӆӆы нярємӑсы, па щи тәсы Ас па пєлка.
Ими хиӆы юхи хәхӆӑс. 
– Вошӑӊ вәрт ики, акєм, хўв хӑӆайӊӑӆан, ващ хӑӆайӊӑӆан, вән ӆов, вән мис мӑс йирн вєраӆы. Щӑӆ­та Ими хиӆы вош х аӊк­ӆа па щи мӑнӑс. Ас па пєлӑкн па щи сымӆӑӆӑс: 
– Порӑӊ рєӊх. Ӆєпӑс­тємӑн хипсы-хипсы, щи­хӑртємӑн пот-пот. Кӑр вән­тӑрӊӑн, вух вәнтӑрӊӑн.
Кӑр вәнтӑрӊӑн єтмийӆ­сӑӊӑн, иӆӆы нярємӑсы, па щи хәӆӑӊ сыйн тәсы. Ас тӑм пєлӑка юхтӑс, нух єтӑс. 
– Ӆєпӑстємӑн хипсы-хипсы, щихӑртємӑн пот-пот. Нир ух пәшӑхӊӑӆам, пос ух пәшӑхӊӑӆам вош х аӊкӆєм муӆты тӑйӆ?
Нир ух пәшӑхӊӑӆаӆ, пос ух пәшӑхӊӑӆаӆ лупӆӑӊӑн: 
– Вош х аӊкӆэн нє­мӑӆт ӑн тӑйӆ. 
– Шихӑртємӑн пот-пот. Ӆєпӑстємӑн хипсы-хипсы, хўв хӑӆайӊӑӆам, ван хӑӆайӊӑӆам, вош х аӊкӆєм муӆты тӑйӆ?
– Нємӑӆт ӑн тӑйӆ. 
– Щихӑртємӑн пот-пот, ӆєпӑстємӑн хипсы-хипсы. Нє ух пәшӑхӊӑӆам, хә ух пәшӑхӊӑӆам. Вош х аӊк­ӆєм муӆты ки тӑйӆ?
– Тӑйӆ, тӑйӆ. Щи веӆ­ӆайн.  
– Щихӑртємӑн пот-пот, ӆєпӑстємӑн хипсы-хипсы, кӑр вәнтӑрӊӑн, вух вәнтӑрӊӑн.
Кӑр вәнтӑрӊӑн, вух вән­тӑрӊӑн ов еӆпи ов эвӑӆт нух умлєп ов эӆты нух єтмийӆсӑӊӑн, иӆӆы ня­рємӑсы, Ас па пєлка пол-пол-пол щи тәсы.
Ими хиӆы вош аӊкӑӆ эвӑӆт иӆ єсӆумтӑс. Вошӑӊ вәрт акеӆ хущи хәхӆӑс: 
– Нє ух пәшӑхӊӑӆан, хә ух пәшӑхӊӑӆан, вән ӆов, вән мис йирн мӑс вєраӆн. Вошӑӊ вәрт ики акеӆ вән ӆов, вән мис йирн вєрсӑӆӆэ. Щитӑӆн ши мӑнӑс. Вош х аӊкӆӑ­ӆа мӑ­нӑс. Ас па пєлӑк па щи сымӆӑӆӑс: 
– Ӆєпӑстємӑн хипсы-хипсы, щихӑртємӑн пот-пот. Кăр вәнтӑрӊӑн, кăр вәнтӑрӊӑн, вух вәнтӑр­ӊӑн, вух вәнтӑрӊӑн.  
Кăр вәнтӑрӊӑн, вўх вән­тӑрӊӑн нух єтмийӆ­сӑӊӑн, иӆӆы нярємӑсы, Ас па пєлӑка пулӑӊ сыяӆӑн щи тәсы. Ас па пєлка юхтӑс:
– Ӆєпӑстємӑн хипсы-хипсы, щихӑртємӑн пот-пот. Нир ух пәшӑхӊӑӆам, пос ух пәшӑхӊӑӆам, вош х аӊкӆєм муӆты тӑйӆ? 
– Нємӑӆт ӑн тӑйӆ. 
– Щихӑртємӑн пот-пот, ӆєпӑстємӑн хипсы-хипсы, хўв хӑӆайӊӑӆам, ващ хӑӆайӊӑӆам, вош х аӊкӆєм муӆты тӑйӆ?
– Нємӑӆт ӑн тӑйӆ.
Ухӑӆ вош х аӊкӑӆ эвӑӆт ӆыпия мєтшӑсӆэ, Ими хилыйн аӆты кешийн сапӆӑӆ шәпи сэвӑрмӑсы. Ин вәнт икеӆ ўвтум са, Ими хиӆы тәрум ӛр мӑнум ӑн вәсӆэ, и мўв лєр мӑнум ӑн вәсӆэ.
Ин утӑӆ:
– Щихӑртємӑн пот-пот, ӆєпӑстємӑн хипсы-хипсы.  
Ин нємӑӆт кар вәнтӑр ӑнтәм па вух вәнтӑр ӑнтәм. Ими хиӆы нух сайкуммаӆн Вош х аӊкӑӆ ӆыпийн уӆӑӆ. Нух сайкумтӑс. Вошӑӊ вәрт ики акєӆ хота хәхӑӆмӑс, ай туйс вохӑс, ай туйсӑн мӑсы, щи хәхӑӆмӑс.
Ин мєӊк ики Ас шәпи кўрн мӑнмаӆ. Муйкєм кӑӆы сєм посмӑӆ, ай туеса ӑкӑтӆӑӆӆэ. Ас шәпи мӑнум мӑрӑӆн кӑӆєӊ ӛшӑӆ ӑӆ хәшиӆэӆ. Ас па пєлка няр наӊк, няр хәӆ ӆоӆьмаӊ нюӆ кӑӆы щив мӑнӑс. Няр наӊк, няр хәӆ сәхтум эвӑӆт омсум хот мӑттырн омӑсӆ. Щухал ова мӑнмаӆ итн, нух хәӊхӑс.
Юхӆы хәӆӑнтӑӆ, ин икеӆ лупӆ: 
– Вән эвие мӑнєма ӆәӆн пўт вєрӆӑн.
 Вән эвиеӆ лупӆ: 
– Муӆхатӆ тєӆӑн щи лупӆєм, Вошӑӊ вәрт ики хотӑн муй кӑншман ӊх­ӆӑн? Ма пўтӑн ӑн вєрӆєм.  
– Кўтуп эвие, пўт вєра!
Кўтуп эвиеӆ ищи ясӑӊ: 
– Муӆхатӆ тєӆӑн щи лупӆум, Вошӑӊ вәрт ики воша муен рмӑс? Ма пўтӑн ӑн вєрӆєм.
– Ай эвие, щи ӆуват м вєра, мӑнєм пўт вєра! 
Ай эвеӆ ищи ясӑӊ: 
– Вошӑӊ вәрт ики вошн щитэн кӑншман щи ӊхсӑн.
Ай эвиеӆ лупаӆ: 
– Хуты вєрӆа, ма ащєм пўтн щи вєрӆєм.
Ай эвиеӆ пўт вєрӑс. Ай эвиеӆ ӆанты пўтӑӆ ет­шӑты щи вўтьщӑс. Ими хиӆы щухал ов эвӑӆт кӑ­ӆы туесӆ пўт ӆыпия иӆ шошємӑсӆэ. Щӑӆта ка­вӑрмаӆ хўват каврӑс, пуш­таӆ хўват пушӑс, вўты аӆє­мӑсӆэ. Ана хонсӑӆӆэ. Ащеӆ ики ӆєты питӑс:
– Кӑтшаа, ма нюхєм, ма кӑӆєм єпӑӆн мӑнӆ.
Ин ики щи ясӊӑӆ тәп сухнӑс, аӊнупсэӆ иӆӆы лакнумтӑс.

(еӆӆы тӑм путӑр па га­зетайн ӆўӊтаты)

В. Штайниц киника 
эвăӆт вўюм моньщ мосты щирн ӆэщăтăс:
Наталья Краснопеева