Тәнӆуп тыӆӑщ 11-мит хӑтӑӆн хӑнты моньщӑт хӑншты хә Владимир Енов 5-6-мит классӑтн Ёмвош ӑшколайн арсыр кӑши-мәш вєрӑт тӑйты няврємӑт пиӆа литературной вәйтантупсы ӆэщӑтӑс. Щимӑщ айкеӆӑӊ па хурасӑӊ путрӑӊ тӑхи ӆўв нємасыя «Әмща, вещката вәӆты-хоӆты щирӑт пӑта ма моньщӑт нынана хӑншӆум» нємӑтсӑӆэ.

Кашӑӊ хӑннєхә ма вәйтӆӑӆэ, хуты тӑм йиӆпа юхтум 2026-мит оӆэв Россия хон пєлӑк мўвев Президент хәевн В.В. Путинӑн нємасыя «Иха ӆыв щиреӆн  м­сыева па вещката вәӆты арсыр мирӑт кўтн» щирн нємӑтсы. Щимӑщ вуӆаӊ вєр унтасн тӑм Ёмвош ӑшколайн рўщ ясӑӊа па литературая арсыр классӑтн ай пухӑт муй эвет вәнӆтӑты нєӊӑт и­ха нумсӑт вєрсӑт, хуты тӑм кўтӑтн шєӊк мосӆ хӑнты моньщӑт хӑншты хә Владимир Енов ӑшко­лая вохты. Ӆўв тӑта вәнӆ­тыйӆты айӆат пухӑта-эве­та арсыр моньщӑт ат монь­щӑс па лупӑс, муй ху­ра­суп м вєрӑта па сыр-сыр ӆәхсӑӊа вәӆты щирӑта ӆўв йис путӑрӆаӆ тӑм пураитн йиӆпа єнум­ты айӆат хӑннєхуятӑт вәнӆтӑты вєритӆӑт.
Мосӆ лупты, хуты мӑ­нум оӆӑтн Владимир Егорович ищиты «рўщ ясӑӊ па литературая кў­туп ӑшколайн няврємӑт вәнӆтӑты щирн» еӆӆы институтӆ етшуптӑсӆэ. Щит етшуптумаӆ пийн ӆўв па араттєӆн 10-кєм оӆ мӑр арсыр рўщ няврємӑт вәнӆтуман рәпитӑс. Мо­сӑӊ, па щимӑщ рәпатайӆ унтасн ӆўв айн-айн ӑнтә тәп айкеӆ ӑкӑтты хӑннєхәя йис, ӆўв моньщӑт хӑнты па рўщ ясӊӑтн тўӊщирӑӊа па әмща хӑншты па вўянтӑс.
Мўӊ, вантэ, арсыр ми­рӑт кўтн хўв вўшӑт эвӑӆт вәӆӆўв. Кашӑӊ мир рәт ясӑӊ, литература, история, культура, арсыр атэӆт вәӆ­ты-хоӆты щирӑт ищиты тӑйӆ. Щи пӑта мўӊ тӑм­хӑтӆ хӑнтэт оӆӑӊӑн путӑр тәты питӆўв. Хӑнты мир, вантэ, иса хўв йис вўшӑт эвӑӆт тӑм увӑс мўвн вәӆ. Владимир Енов па ищи­ты хӑнты хоттєӆ ёх кўтн тӑм нуви тәрум иӆпия юхтӑс. Щӑӆта па айтєӆн щать­щащеӆ ики па щащеӆ ими хуща вәс па єнмӑӆсы. Щи пӑта ӆўв арсыр йис путрӑт па моньщӑт иса айтєӆн хәӆӑнтӑс па уша вєрӑс. Ӛхӑт щи йис путрӑт-моньщӑт ищиты айн-айн ӆўв пўӊӆӑӆн вәӆты хӑннєхуятӑта моньщӑс.

Тәп щи унтасӑӆн ӆўв тӑмхӑтӆ кўш хӑнты, кўш рўщ ясӑӊӑн моньщӑт хӑншты хәя айӆтыева щи йис.
Щи киньща Владимир Енов 5-6-мит классӑтн вәнӆтыйӆты ай пухӑта-эвета путӑртӑс, муй щирн ӆўв хӑншты моньщӆаӆ ар­сыр хӑннєхуятӑт иса м­сыева па вещката вәӆты тӑм нуви тәрум иӆпийн вәнӆтӑӆӑт. Йисӑӊ пураитн вәӆум хӑнтэт щи вєр оӆӑӊӑн мӑтты ки щиты лупсӑт: 

- Нўм Тәрум кашӑӊ хӑн­нєхәев вєрӑт ушӑӊа-са­щӑӊа вєрӆ: вещкат вєр пӑта – мсыева хӑннєхә тӑйӆ, вевтам вєрӆаӆ пӑта вуӆаӊ ӆыкӑтн щимӑщ хӑннєхә єттӑӆ. 

Щӑӆта иха юхтум няв­рємӑта киникайт хӑншты хәев «Машпан ики потрӑт» нємпи ӆўӊтар ӆўӊтӑс, мӑта ут хуща путӑртӑс, хуты ӆўв, ая вәӆмаӆн, щатьщащеӆ моньщӑт хәӆӑнтӑс па щи­тӑт тўӊщирӑӊа ӛхӑт уша вєрсӑӆэ:

Шиӊашъх эӆты, норы оӆӊӑн 
ха мин щи опсаӆыӆман, 
Верӑт эӆты потрэмиӆман.
Нуптӑӊ ики потрӑт хўват,
Пирӑщ ики ясӊӑт умщӑт.
Ӆыӆэм ёхи ёрмиӆыӆэм,
Рома, омăсман, хуӆăнтыӆэм …

Щӑӆта па ӆўӊтарӆ пийн моньщӑт хӑншты хә «Ӆуй паӆаткем кӑт похлэӊки» киникайӆ оӆӑӊӑн айкеӆ тәс, мӑта утӑӆн йис путӑр ӆўӊтарӑт мӑнты щирӑӆн ӆўв тәса нєпека хӑншмаӆ. 
Мєт юхи хӑщум кўтн няв­рємӑт па вәнӆтӑты нєӊӑт м вўща ясӑӊ Вла­димира Енова вєрсӑт па лупсӑт, ӆывеӆа хурамӑӊ хӑнты моньщӑт па йис путрӑт уша павӑтты шєӊк әмӑщ вәс.

Валентина Гельманова хӑншум путӑр 
хӑнты ясӑӊа тулмащтӑс: 
Владимир Носкин